MERKEZ BANKASI ZORUNLU KARŞILIK UYGULAMASINA FAİZSİZ BİR YAKLAŞIM

Son yıllarda bazı merkez bankaları, para politikası yönetimlerinde zorunlu karşılık uygulamalarını sürdürmekte olup, bu merkez bankalarının bazıları zorunlu karşılıklara faiz ödemesi yapmaktadırlar. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) da bu merkez bankalarına benzer olarak hem konvansiyonel hem de katılım bankalarından aldığı zorunlu karşılıklara belli bir oranda faiz ödemesi yapmaktadır. Katılım bankaları faizsiz bankacılık prensiplerine uymak zorunda olduklarından, tahsil ettikleri bu faizleri herhangi bir şekilde kullanamazlar. Karz sözleşmeleri borç veren tarafa herhangi bir getiri kazandırmadığı durumda fıkhi açıdan uygun görülen bir sözleşme türüdür. Enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde ise borç veren taraf, verdiği kadarlık bir bedeli geri aldığı zaman enflasyon oranı kadar zarar edecektir. Bu nedenle çağdaş fakihler, verilen borcun geri ödenmesinde paranın değer kaybıyla oluşan zararın telafi edilmesini fıkhi açıdan uygun bulmaktadırlar. Fıkhi açıdan verilen bu uygunluğa istinaden bu makalede, TCMB’nin Türk lirası ve ABD doları zorunlu karşılıkları katılım bankalarından karz sözleşmesine göre alması ve aldığı bedel karşılığında faiz yerine enflasyona endeksli bir getiri ödemesi yapması üzerine bir yaklaşım sunulmuştur.