Egemenlik ve Koruma Sorumluluğu Arasındaki İlişki: Çelişki mi Uyum mu?

Authors : Semra Aksu

Pages : 589-612

Doi:10.31679/adamakademi.1527463

View : 66 | Download : 116

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Soğuk Savaş sonrasında Somali, Ruanda, Bosna ve Kosova’da yaşanan insani krizlerle birlikte insani müdahaleler tekrardan tartışılmaya başlanmış ve giderek uluslararası hukukun en önemli meselelerinden biri haline gelmiştir. İnsani krizlere uluslararası toplumun tutarsız ve yetersiz reaksiyonları ya da kayıtsızlığı yeni bir hareketin oluşmasına zemin hazırlamış ve uygulamadaki sorunları ortadan kaldırmak adına sistematik ve belirgin bir çerçevede yeni bir konsept oluşturulmuştur. Koruma Sorumluluğu adı verilen ve insani müdahale ile aynı düşünce geleneği üzerine inşa edilen bu kavramla, egemen eşitlik ve içişlerine müdahale yasağı ilkelerinin insani krizlerde bir kalkan olarak kullanılmasını önlemek adına ‘sorumluluk olarak egemenlik’ anlayışı benimsemiştir. Devlete öncelikli sorumluluk yükleyerek egemenliğin aynı zamanda halkın soykırım, etnik temizlik, insanlığa karşı suç ve savaş suçlarından korunması anlamına geldiğini vurgulayan Koruma Sorumluluğu, devletin bu sorumluluğu yerine getirememesi durumunda, uluslararası topluma harekete geçme/müdahale etme sorumluluğu yüklemektedir. Bu yaklaşım, Vestfalyan düzenin egemenlik anlayışının temelini oluşturan devlet egemenliğinin dokunulmazlığı ilkesini sorgulatmış ve birçok devlet, egemenliklerinin aşınacağı endişesiyle bu kavrama mesafeli yaklaşmıştır. Ancak, Vestfalyan egemenlik anlayışının temel düşünürleri olan Jean Bodin ve Thomas Hobbes’un egemenlik nazariyeleri incelendiğinde, Koruma Sorumluluğu ile çatışmaktan ziyade belirli açılardan uyumlu olduğu görülmektedir. Her iki düşünür de egemenliği, yalnızca mutlak bir hak olarak değil, aynı zamanda halkın güvenliğini sağlama sorumluluğuyla ilişkilendirmiştir. Bu çalışmanın amacı, Koruma Sorumluluğu ile Bodin ve Hobbes’un egemenlik teorileri arasındaki ilişkiyi analiz ederek, bu kavramların hangi noktalarda çakıştığını ve hangi açılardan birbirini tamamladığını ortaya koymaktır.
Keywords : koruma sorumluluğu, Vestfalyan egemenlik, Bodin, Hobbes

ORIGINAL ARTICLE URL