HABİRULAR: ESKİ YAKINDOĞU’DA EŞKIYA BİR TOPLULUK

Authors : Cemal Yılmaz

Pages : 1-43

Doi:10.30517/cihannuma.1621347

View : 156 | Download : 152

Publication Date : 2025-07-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Çivi yazılı belgelerde ve az da olsa Mısır hiyeroglif yazısıyla tutulan kayıtlarda Habirular’ın çeşitli isimlerle zikredildikleri görülmektedir. Bu isimlerden en iyi bilinenleri LÚ.SA-GAZ, Habiru ve Apiru’dur. Eski Yakındoğu tarihinde genellikle saldırgan ve eşkıya özellikleriyle tanınan bu topluluktan çeşitli devletlerin kayıtlarında bilgiler mevcuttur. Bununla birlikte Habirular’dan en yoğun olarak söz eden vesikalar külliyatı ise Orta Mısır’dan gün yüzüne çıkarılan Amarna Mektupları’dır. Hakikaten bu mektuplar incelendiğinde özellikle Suriye-Filistin bölgesindeki şehir devletlerinden Mısır’a yazılmış olanlarda Habirular’dan çok sık söz edildiği görülmektedir. Diğer belgelerde olduğu gibi bu mektuplarda da Habiru toplulukları olumsuz davranışlarıyla anılmıştır. Belgelere bakıldığında şehirleri yağmalayan, eşkıyalık yapan, tüccarların yolunu kesen bir toplulukla karşı karşıya kalan insanların sitemleri bir hayli dikkat çekmektedir. Her ne kadar yazılı vesikalarda sık sık zikrolunan bir topluluk olsa da Habirular’ın kökeninin tespiti ise tam olarak mümkün olmamıştır. Gerek Amarna Arşivi’nden gerekse önceki dönemlerden günümüze kadar gelen vesikalar incelendiğinde Habiru topluluğunu tek bir kökene mensup insanların oluşturmadığı, daha ziyade çeşitli kavimlerden kimselerin belli nedenlerden ötürü bir araya gelmeleri sonucu böyle bir sosyal kitlenin zuhur ettiği anlaşılmaktadır. Bu insanların ise yerleşikler arasında tutunamadıkları; meskûn mahallerden uzaklaşmak zorunda kaldıkları ya da kovuldukları öngörülmektedir. Hebrew/İbrani kelimesiyle çok yakın bir benzerlik taşımasından dolayı da bazı bilim insanları onların İbraniler’le aynı toplum olabileceğini düşünmüşlerdir. Bazı bilim insanları ise buna katılmamışlardır.
Keywords : Yakındoğu, Suriye-Filistin, Habiru/Apiru/ İbri, Hebrew, LÚ.SA-GAZ.

ORIGINAL ARTICLE URL