İÇ ASYA’NIN KÜLTÜREL KÖPRÜSÜ: UYGURLARIN MOĞOLLARLA ETKİLEŞİMİ

Authors : Başak Kuzakçı

Pages : 41-62

Doi:10.30517/cihannuma.1645610

View : 104 | Download : 285

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Uygurların tarihsel yolculuğu, farklı dönemlerin birbiriyle ilişkisiz bir şekilde ele alınması nedeniyle çoğu zaman parçalı bir görüntü sunar. Ancak Uygurların köklü geçmişini anlamak için bu dönemler arasında bir bütünlük kurmak ve onları birleştiren temel unsurları keşfetmek gereklidir. Orta Çağ’da yaşadıkları dönüşüm, yalnızca kültürel ve siyasi bir değişim değil, aynı zamanda kimliklerini şekillendiren çok yönlü bir süreçtir. Konar-göçer Türk gelenekleriyle başlayan Uygur tarihi, Kağanlık dönemiyle (MS 744-840) önemli bir kırılma noktası yaşar. Bu dönemde, Çin medeniyetinin politik etkisi, Soğd tüccarlarının ekonomik ve kültürel nüfuzu ve Maniheizm’in dini öğretileri Uygurların yaşamını derinden etkiler. Ancak Kağanlık döneminin sona ermesiyle başlayan diaspora süreci, Uygurların daha geniş bir kültürel yelpazeye dahil olduğu, Budizm ve Nesturî Hristiyanlığı gibi farklı inançlarla karşılaştığı ve Turfan, Tarım havzasındaki yerel topluluklarla etkileşime geçtiği bir dönemdir. Bu çok katmanlı dönüşüm süreci, Uygurların tarih boyunca kendilerini yeniden tanımlamalarına olanak tanıyan bir dinamizm yaratmıştır. Nihayetinde, Moğol İmparatorluğu’nun yükselişiyle birlikte Uygurlar, bu yeni güç merkezinin etkisi altında yeni bir sosyal ve siyasi kimlik inşa etmeye başlamıştır. Bu çalışma, Moğol İmparatorluğu’nda Uygurların rolüne ve değişimine odaklanmaktadır. Dönemin seyahatnameleri ve tarihi kanıtları üzerinden Uygurların sadece idari rolleri değil kültürel etkileşimi de değerlendirilmektedir.
Keywords : Uygur, Moğol, İç Asya, Kara Hitaylar, Cengiz Han, Barçuq

ORIGINAL ARTICLE URL