DÜYÛN-I UMÛMÎYYE-İ OSMANİYE VARİDAT-I MAHSUSA İDARESİ MEMURİN NİZAMNAMESİ’NİN TATBİKİNE DAİR BİR İNCELEME

Authors : Mustafa Dağ
Pages : 493-559
Doi:10.18244/cttad.1472556
View : 107 | Download : 111
Publication Date : 2024-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :19. yüzyıl Osmanlı açısından savaşların ve ekonomik bunalımların yaşandığı bir asır olmuştur. Gelir kaynaklarının azalışı bu bunalımı derinleştirmiştir. Devlet yöneticileri çözümü dış borçlara başvurmakla bulmuştur. Bu çerçevede 1854 yılında Kırım Savaşı nedeniyle başlatılan dış borçlanma serüveni 1876 yılında moratoryum ilanına kadar devam etmiştir. Alacaklı Avrupalı devletler ise borçlarını tahsil etmek için 1881 yılında Düyûn-ı Umûmîyye İdaresi’ni kurmuşlardır. Bu idareye altı çeşit verginin tahsil ve harcama yetkisi verilmiştir. 1928 yılında faaliyetlerine son verilecek olan bu idareye imparatorluk genelinde faaliyet yürütme yetkisi tanınmıştır. Bu nedenle idare geniş bir kadro yapılanması oluşturmuştur. Düyûn-ı Umûmîyye İdaresi, faaliyetlerini kesintisiz ve organize bir şekilde yürütmek için istihdam politikasını şekillendiren nizamnameyi 1901 yılında hazırlamıştır. Düyûn-ı Umûmîyye-i Osmaniye Varidat-ı Mahsusa İdaresi Memurin Nizamnamesi adıyla hazırlanmış olan bu metnin incelenmesiyle yapılan bu çalışmada idarenin istihdam politikası temel amaç olarak belirlenmiştir. Bu çerçevede idarenin kuruluşu, idarenin örgütsel yapısı, kadro yapılanması ve memurların özlük hakları nizamname metni çerçevesinde değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada, özellikle nizamnamede yer alan hükümlerin imparatorluk genelinde uygulamadaki karşılıkların neler olduğu üzerinde durulmuştur. Nitel araştırma yöntemiyle hazırlanan bu çalışma doküman incelemesine uygun olarak oluşturulmuştur. İmparatorluğun farklı bölgelerinde gerçekleşen gelişmelere dair örnekler, arşiv belgelerinin yanı sıra araştırma-inceleme eserlerden istifade edilerek değerlendirilmeye çalışılmıştır. Yapılan değerlendirmeler nizamnamede yer alan hükümlerin genellikle imparatorluk sahasında tatbik edilebildiğini göstermektedir.
Keywords : Düyûn-u Umûmîyye İdaresi, Osmanlı, İstihdam Politikası, Memurin Nizamnamesi, Dış Borçlar.

ORIGINAL ARTICLE URL