KONYA İSTİKLAL MAHKEMESİNDE YARGILANAN RUM VE ERMENİ AZINLIKLAR

Authors : Şakire Cımenlı

Pages : 163-188

Doi:10.18244/cttad.1573729

View : 95 | Download : 120

Publication Date : 2025-07-31

Article Type : Research Paper

Abstract :TBMM, Millî Mücadele evresinde bir taraftan işgalci güçler diğer taraftan İstanbul Hükümeti ve işbirlikçi vatandaşların ihanetleriyle uğraşmak zorunda kalmıştır. TBMM, bu üçlü kıskaçtan kurtulmak ve bir bütün olarak gücünü İtilaf devletleriyle yaptığı savaşa kanalize etmek için harekete geçmiş ve birtakım tedbirler almıştır. TBMM’nin aldığı bu tedbirlerden biri de İstiklal Mahkemelerini kurmak olmuştur. Araştırmanın ana mecrasını bu mahkemelerden biri olan ve 1920-22 yılları arasında: Konya, Afyonkarahisar, Aksaray, Isparta, Burdur, Antalya, Adana ve Mersin gibi geniş bir sahada görev yapan I. ve II. Dönem Konya İstiklal Mahkemelerinde yargılanan Rum ve Ermeni azınlıklar oluşturmuştur. Çalışmanın, azınlıklar üzerine inşa edilmesinin temel amacı, istiklal mahkemelerinde yapılan yargılamaların sadece Müslümanlarla sınırlı olmadığını ortaya koymak olduğu gibi TBMM’nin savaş halinde olduğu Yunanistan ve Ermenistan ile etnik köken bakımından özdeş olan bu azınlıklara bakış açısını ve günümüzde bu devletlerin Türkiye’ye yönelik dillendirdikleri soykırım iddialarını (!) hukuk açısından ele alıp izah etmek olmuştur. Bu bağlamda Konya İstiklal Mahkemeleri Muhakeme Zabıtları ve karar defterleri incelenerek hazırlanan makalede, tarama ve doküman analizi metotlarından yararlanılmıştır. Bu doğrultuda taranan arşiv belgelerinden konuyu ihtiva eden nüshalar tespit edilip transkribe edilmiştir. Transkribe edilen belgelerden elde edilen bulgular tablolaştırılmıştır. Yapılan tablolar üzerinden gerçekleştirilen okumalar neticesinde Konya İstiklal Mahkemelerinin 283’ü Ermeni ve Rum olmak üzere toplamda 19.070 vatandaşı yargıladığı bilgisine ulaşılmıştır. Diğer taraftan bu mahkemelerin etnik kimlikleri itibariyle Ermenistan ve Yunanistan’ın irredentist politikalarına hizmet eden azınlık yargılamalarına ve bu yargılamalarda verilen cezalara bakıldığında ise mahkemelerin Ermeni ve Rum azınlıklara yönelik ayrı bir kin ve nefret beslemediğine, yargılamaları “vatandaşlık” ilkesine uygun hukuka bağlı gerçekleştirdiğine, soykırıma dönük ve yahut bunu güçlendiren bir karara imza atmadıklarına rastlanılmıştır.
Keywords : İstiklâl Mahkemeleri, Konya İstiklâl Mahkemeleri, Ermeni, Rum, Azınlık

ORIGINAL ARTICLE URL