CUMHURİYET DÖNEMİNDE İSTANBUL DENİZ MÜZESİ’NE YER ARAYIŞLARI

Authors : Hülya Utkuluer

Pages : 293-333

Doi:10.18244/cttad.1576185

View : 136 | Download : 102

Publication Date : 2025-07-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, günümüzde Beşiktaş’taki çağdaş müze binasında ziyaretçilerini ağırlayan Deniz Müzesi’nin tarihçesini ve bu tarihçe içinde bir dönüm noktası olarak 1946-1960 yıllarında Dolmabahçe Camisi içinde bulunduğu yıllarını incelemektedir. 1930’lu yıllarda başlayan Deniz Müzesi’ne uygun yer arama faaliyetleri uzun yıllar sonuçsuz kalmış ve Türk denizcilik tarihinin kıymetli eserlerinden müteşekkil Deniz Müzesi koleksiyonu, bu özensizlik sonucu zarar görmüştür. Deniz Müzesi’nin oldukça eskiye giden tarihçesi içinde Müze’nin Dolmabahçe Camisi’ne yerleştirilmesi fikrinin ortaya çıkışı ve gelişimi, eserlerin Cami’ye hangi şartlarda yerleştirildiği, Müze açıldıktan hemen sonra gerçekleşen iktidar değişikliğini takiben koleksiyonun yeniden yerinden edilmesi, incelenen zaman diliminin aslî olaylarıdır. Her dönem için tartışmalı bir konu olmakla beraber, bir ibadethanenin müzeleştirilmesi meselesine siyasi bir olgu olarak yaklaşılmamış, bu işlev değişikliğinin dönemin şartları içinde yorumlanmasına gayret edilmiştir. Araştırmanın vardığı birden fazla sonuç içinde öncelikli olan, asıl işlevi ibadet olan bir yapının içine sığdırılmaya çalışılan bu önemli koleksiyonun, programsızlık nedeniyle gördüğü zararın çoğu kez Cami’deki işlev değişikliğinin gölgesinde kalmasıdır. Araştırmaya başlangıç teşkil eden Celal Bayar Vakfı Arşivi’nde mevcut fotoğraf albümü, aynı dönemi gösteren İstanbul Deniz Müzesi Fotoğraf Arşivi’ndeki bir diğer albümle birleştirilmiş; Müze’nin Dolmabahçe Camisi içindeki düzenini de gösteren bu albümler geniş bir basın taraması etrafında yorumlanmış ve çalışma diğer arşiv kaynakları ve hatıralarla geliştirilmiştir.
Keywords : İstanbul Deniz Müzesi, Dolmabahçe Camisi, Bezmialem Valide Sultan Camisi, Türk Müzecilik Tarihi, Yeniden İşlevlendirme

ORIGINAL ARTICLE URL