1980’LERDE CELÂL BAYAR: SON YILLARI, SİMGESEL ROLÜ VE ÖLÜMÜ ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER

Authors : Anıl Bıçak

Pages : 607-642

Doi:10.18244/cttad.1637832

View : 106 | Download : 148

Publication Date : 2025-07-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Mahmut Celâl Bayar (1883-1986), Türk ve dünya tarihindeki siyasi isimler arasında örneğine pek az rastlanacak bir biçimde 103 yaşını aşkın bir ömür geçirdi. Dahası bu ömrünün her bir periyoduna pek çok unvan ve rol sığdırdı. Bu rollerde kimi zaman övgü kimi zaman eleştiri topladı. Bunların yanında asıl şaşırtıcı olan ise, asırlık ömrünün son yıllarının dahi dolu dolu geçmesidir. Bu durum Bayar’ın bu son yıllarında büyük bir siyasi ilgiye maruz kalmasından ileri gelir. Şüphesiz bunun arkasında yatan ana etken, dönemin siyasi iklimini oluşturan 12 Eylül’ün yarattığı siyasi koşullardır. Sil baştan siyaset nizamı ve mevcut politikacıların yasaklı hâle gelmesi, siyasetteki yeni yüzler için Bayar’ı bir çekim merkezi hâline getirecektir. Bayar’a duyulan bu alaka Bayar’ın hayattaki son yıllarında olduğu gibi ölümünü izleyen günlerde de canlıdır. Zira Bayar’ın vefatı; Anıtkabir’e defnedilmesi gündemini ve birtakım siyasi tartışmaları beraberinde getirecektir. Bu bağlamda makalede, Celâl Bayar’ın söz konusu unvan ve rollerinin en sonuncusu olan, “merkez sağın icazet makamı” olarak görüldüğü son yılları ele alınır. Bayar’a atfedilen bu rolün tarihsel seyri incelenirken yine Bayar’ın 12 Eylül’e bakışı, son yıllardaki sağlığı, yazarlık ve siyasi faaliyetleri, verdiği mülakat ve demeçler ile dikkat çektiği konular ölçüsünde bir değerlendirme yapılmaktadır. Ayrıca ölümünden defnine uzanan sürece de beraberinde getirdiği tartışmalar ile birlikte yer verilmektedir. Dolayısıyla çalışma, asırlık bir ömre sahip olan Celâl Bayar’ın ’80’li yıllara denk gelen ömrünün son yıllarının bir dökümünü ve siyasi manasını analiz etme gayesi taşır.
Keywords : Celâl Bayar, merkez sağ, icazet makamı, 12 Eylül, 1980'ler

ORIGINAL ARTICLE URL