‘Ankara’ ve ‘Türkiye’nin Kalbi: Ankara’ Belgesel Film Örnekleri Bağlamında Özerklikten Tarafsızlığa TRT ve Sansür

Authors : Tülay Aydın

Pages : 1551-1585

Doi:10.18244/cttad.1645652

View : 52 | Download : 90

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :TRT’nin kuruluş yıllarından itibaren siyaset ile zaruri veya gönüllü bir iç içelik yaşadığı fikrinden hareketle hazırlanan bu çalışma 1969 ve 1977 yılında TRT ekranlarından yayınlanan Ankara konulu iki belgeselin TRT serüvenine ışık tutmaktadır. Ankara ve Türkiye’nin Kalbi: Ankara belgesel programları TRT özelinde siyaset-medya, siyaset-sansür ilişkisinin iki önemli örneğini oluşturmaktadır. 1933 yılında Cumhuriyetin onuncu yıl kutlamalarına özel olarak Rus yönetmen Sergey Yutkeviç tarafından çekilen Türkiye’nin Kalbi: Ankara belgesel filminin Sovyet görüntüleri barındırması ve bu filmin 1969 yılında ani bir kararla TRT’de gösterilmesi hem TRT sorunsalını hem de TRT’nin 1961 anayasası eşliğinde sağlanan özerkliğini yeniden gündeme taşımıştır. TRT’nin özerkliğinin kaldırıldığı tarafsız bir kamu tüzelkişiliği haline getirildiği 1971 Muhtırası sonrasında 1977 yılında yayınına karar verilen Ankara belgesel programı ise aynı kaderi yaşamıştır. Çalışma 1933 ve 1977 tarihli bu iki Ankara belgeseline TRT’nin yaklaşımı temelinde TRT’nin özerklik sorununu, siyasal karakterini, TRT Genel Müdürlerinin siyaset, ideoloji ve yayıncılık üçgeninde takındıkları tavırları ve tüm bu süreçlerin düşünce özgürlüğü, sansür, yasaklar evrenine etkisini göz önüne sermeyi hedeflemektedir.
Keywords : TRT, Ankara, belgesel, siyaset, sansür.

ORIGINAL ARTICLE URL