Milli Mücadele’ye Katılmayan veya Sonradan Katılan Ordu Personeli Hakkında TBMM’de Yaşanan Tartışmalar

Düşmanın yurttan atılmasından sonra, İstanbul’da ve millî sınırlar dışında kalıp Millî Mücadele’ye katılmayan veya sonradan katılan erkân, ümera ve zabitan sınıfına mensup; muvazzaf, emekli, yedek statüsündeki askerler ve memurlar için yapılacak işlemleri içeren 9 maddelik bir taslak kanun hazırlandı. Müdafaai Millîye Vekâleti tarafından hazırlanmış olan taslak kanun TBMM gizli oturumuna getirilerek görüşmeye açıldı. Milletvekilleri öncelikle kanunun amacı ve kapsamı hakkındaki düşüncelerini dile getirdi. Daha sonra taslak kanunun her bir maddesi ele alınarak tartışıldı. Milletvekilleri ordu personeline yönelik genel af, idam, hapis cezası, istifaya yönlendirme, ihraç, zorunlu emeklilik, göreve iade veya farklı göreve atama konularını gündeme getirdi. Lozan Antlaşması’nda genel af ile ilgili hükmün bağlayıcı olduğunun anlaşılması üzerine tartışmalar özellikle ordudan ilişik kesmenin emeklilik mi yoksa ihraç yoluyla mı olacağı konusunda yoğunlaştı. Millî sınırlar dışında kalan personelin durumu da tartışıldı. Yemen’de tutsak halinde olan askerlerden ülkeye dönen, dönemeyen veya kendi isteğiyle dönmeyenlere karşı farklı uygulamaların yapılması gerektiği belirtildi. Milletvekillerinin lehte ve aleyhte düşüncelerini dile getirdikleri kanun tasarısı yapılan değişikliklerle birlikte 25 Eylül 1923 tarihli ve 347 nolu kanunla TBMM tarafından kabul edildi. 3 Ekim 1923 tarihinde de Resmi Ceride’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.