Erken Cumhuriyet Döneminde Türklüğe Hakaret Suçu ve Davaları (1926-1950)

Authors : Süleyman Sinin

Pages : 1075-1107

Doi:10.18244/cttad.1784271

View : 80 | Download : 173

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada Erken Cumhuriyet Döneminde Türklüğe hakaret suçu ile buna ilişkin soruşturma ve davalar ele alındı. Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte ulus devletin benimsenmesi Türklüğün üst kimlik olarak yasal düzlemde tanımlanmasını ve korunmasını zorunlu hale getirdi. 1926 tarihli Türk Ceza Kanunu’nun 158, 159 ve 160. maddeleriyle Türklüğe, TBMM’ye, hükümete ve devletin diğer kurumlarına yönelik hakaretler suç olarak kabul edildi. İncelenen dönemde Türklüğe hakaret suçunun çoğu zaman bireyler arasındaki husumetlerde araçsallaştırılarak suistimal edildiği görülmektedir. Ayrıca yabancı ülke vatandaşlarının, azınlıkların ve Türklerin farklı nedenlerle Türklüğe yönelik hakaret suçlamalarıyla yargılandıkları görülmektedir. Özellikle basın yoluyla işlenen hakaret suçları, kamuoyunda büyük yankı uyandırmış, kimi zaman uluslararası diplomatik sorunlara neden olmuştur. Dolayısıyla çalışmanın amacı 1926-1950 yılları arasında basın yoluyla ve bireysel olarak işlenen Türklüğe hakaret suçu soruşturmalarını ve davalarını yalnızca hukukî boyutuyla değil, aynı zamanda toplumsal ve siyasal yansımalarıyla da ele almaya çalışmaktır. Makalede Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığının değişik fonlarında bulunan arşiv belgelerinden, dönemin süreli yayınlarında neşredilen haber ve köşe yazıları ile konuya ilişkin araştırma eserlerinden faydalanıldı. Dönemin kaynaklarından elde edilen bulgular dahilinde bahsedilen dönemde Türklüğü tahkir soruşturmaları ve davalarına dair ampirik veriler ortaya konulmaya çalışıldı. Bu yönüyle çalışmanın Erken Cumhuriyet yıllarında ulus inşa sürecinde Türklüğün, dönemin hukukî, toplumsal ve siyasal dinamiklerindeki yerine ışık tutması beklenmektedir.
Keywords : Erken Cumhuriyet Dönemi, Türklüğe Hakaret, Ulus Devlet

ORIGINAL ARTICLE URL