Dijital Olgunluk Seviyesi (DOS): Ölçek Geliştirme ve Geçerlik Çalışması

Authors : Afet Güller, Nuray Güneri Tosunoğlu

Pages : 583-608

Doi:10.54558/jiss.1750871

View : 218 | Download : 394

Publication Date : 2025-11-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Amaç: Bu çalışma, işletmelerin dijital dönüşüm süreçlerindeki konumlarını değerlendirebilmeleri amacıyla güvenilir ve geçerli bir Dijital Olgunluk Seviyesi (DOS) ölçeği geliştirmeyi hedeflemektedir. Geliştirilen ölçek ile işletmelerin mevcut durumlarını tespit etmeleri ve iyileştirmeye ihtiyaç duyulan alanları belirleyebilmeleri amaçlanmaktadır. Yöntem: Çalışmada ölçek geliştirme adımları olarak kapsamlı literatür taraması, pilot uygulama ve faktör analizlerini içeren üç aşamalı bir yöntem izlenmiştir. Yapılan literatür incelemesi sonucunda, kavramsal çerçeveye uygun olacak şekilde, araştırmacılar tarafından 164 ifadeyi kapsayan geniş bir madde havuzu geliştirilmiştir. Oluşturulan taslak madde havuzu dijital dönüşüm alanı sektör temsilcileri ve akademik uzmanlarının geri bildirimleriyle 46 maddeye, ardından açıklayıcı faktör analizleriyle 18 maddeye indirgenmiştir. Araştırma, iki ayrı örneklem grubuyla yürütülmüştür. Bulgular: İlk çalışma grubu (n=171) ile yapılan açıklayıcı faktör analizi sonucunda ölçek; Stratejik Dijital Yönelim, Dijital Tedarik ve Süreçler, Altyapı ve Güvenlik, İleri Dijital Uygulamalar ve Dijital Yetkinlik ve Kültür olmak üzere beş faktörden oluşmuştur. Tüm alt boyutların Cronbach-α katsayıları kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur. İkinci çalışma grubunda (n=205) yapılan doğrulayıcı faktör analizleri beşli yapının kuramsal yapıyla örtüştüğünü ve uyum indekslerinin model geçerliliğini desteklediğini göstermiştir. Betimsel bulgular, işletmelerin stratejik dijital yönelime önem verdiklerini; ancak altyapı, güvenlik ve dijital kültür alanlarında gelişim ihtiyaçlarının devam ettiğini ortaya koymuştur. Sonuç: Geliştirilen DOS ölçeği, farklı büyüklükteki ve sektörel çeşitliliğe sahip işletmelerin dijital olgunluk düzeylerini çok boyutlu bir bakış açısıyla ve sistematik şekilde değerlendirmelerine imkân tanımaktadır. Elde edilen bulgular, ölçeğin beş boyutlu yapısının hem istatistiksel hem de kuramsal açıdan anlamlı ve tutarlı olduğunu göstermektedir. Ölçek, işletmelerin stratejik dijital yönelim açısından görece daha ileri seviyede olduklarını, ancak dijital altyapı, güvenlik uygulamaları ve dijital kültür alanlarında gelişim alanlarının bulunduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, dijital dönüşümün yalnızca teknolojik yatırımlar değil; aynı zamanda stratejik vizyon, kurumsal kültür ve insan kaynağı gibi boyutlarla birlikte ele alınması gerektiğine işaret etmektedir. DOS ölçeğinin farklı sektörlerdeki ve çeşitli büyüklükteki işletmelerde yeniden denenmesi, bulguların genellenebilirliğini değerlendirmek açısından anlamlı sonuçlar doğurabilir. Özgünlük: Bu çalışma, dijital olgunluk kavramının stratejik, teknolojik, operasyonel ve kültürel boyutlarını bütüncül biçimde ele alarak, mevcut ölçeklerle benzer temelleri paylaşan ancak yerel bağlama uyarlanmış bir ölçüm aracı geliştirmeyi amaçlamaktadır. Böylece hem teorik kapsam korunmuş hem de uygulamada kullanılabilirlik güçlendirilmeye çalışılmıştır.
Keywords : Dijital dönüşüm, dijital olgunluk, ölçek geliştirme, dijital olgunluk seviyesi

ORIGINAL ARTICLE URL