2021 Kırgızistan Anayasasıyla Erkler Dengesinde Yön Değişimi: Yasama-Yürütme İlişkilerinin Dönüşümü

Authors : Salih İskender
Pages : 445-463
Doi:10.54558/jiss.1798422
View : 186 | Download : 150
Publication Date : 2025-11-26
Article Type : Research Paper
Abstract :Amaç: Bu çalışmanın amacı, Kırgızistan’da 2021 Anayasası ile şekillenen başkanlık sistemini incelemek ve bu sistemde yasama ile yürütme organları arasındaki ilişkileri anayasal çerçevede değerlendirmektir. Çalışma, sistem değişikliğinin kuvvetler ayrılığı ilkesine etkisini analiz etmeyi ve yürütmenin güç yoğunlaşması bakımından nasıl yapılandığını ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu kapsamda, anayasal sistemin genel yapısı ve dizayn edilen hükümet sisteminin işleyişine dair bütüncül bir değerlendirme sunulması amaçlanmaktadır. Yöntem: İlgili çalışmada, betimsel analiz yöntemi kullanılmış olup, Kırgızistan’ın 2021 Anayasası çerçevesinde hükümet sistemi yasama-yürütme ilişkileri bağlamında incelenmiştir. Anayasal düzenlemeler, ilgili yasal metinler ve akademik literatür taranarak normatif ve kurumsal analiz yapılmıştır. Bulgular: Araştırma kapsamında yapılan anayasal ve yasal incelemeler sonucunda, Kırgızistan’ın 2021 Anayasası ile parlamenter sistemden başkanlık sistemine geçiş yaptığı, bu geçişin yürütme organına geniş yetkiler sağladığı belirlenmiştir. Yasama ve yürütme organları arasındaki ilişkiler anayasal metinlerde açıkça tanımlanmakla birlikte, pratikte yürütmenin yasama üzerinde daha belirleyici bir etkiye sahip olduğu gözlemlenmiştir. Kuvvetler ayrılığı ilkesinin teorik olarak korunmasına rağmen, yürütmenin güç yoğunlaşması sistemin işleyişinde belirleyici rol oynamaktadır. Ayrıca, sistem değişikliğiyle birlikte yönetim yapısında merkeziyetçilik artmış ve karar alma süreçlerinde etkinlik sağlanmıştır. Bu durum, Kırgızistan’ın siyasi yapısında istikrar arayışı ve kurumsal dengeyi sağlama çabaları bağlamında önemli bir gelişme olarak değerlendirilmiştir. Sonuç: Kırgızistan, 2021 Anayasası ile birlikte parlamenter sistemden başkanlık sistemine geçerek hükümet yapısında köklü bir değişikliğe gitmiştir. Bu sistem değişikliği, yasama ve yürütme organları arasındaki ilişkileri yeniden tanımlamış ve yürütme organına daha güçlü yetkiler tanımıştır. Çalışmada yapılan değerlendirmelere göre, kuvvetler ayrılığı ilkesinin teorik düzeyde korunduğu, ancak pratikte yürütmenin belirleyici bir konuma sahip olduğu görülmektedir. Bu çerçevede, Kırgızistan’ın anayasal değişiminin, siyasi istikrar ile kurumsal denge arasında hassas bir denge arayışı içinde şekillendiği söylenebilir. Özgünlük: Bu çalışma, Kırgızistan’ın 2021 Anayasası kapsamında başkanlık sistemine dönüş sürecini ve yasama-yürütme ilişkilerini kapsamlı biçimde ele alan az sayıdaki akademik çalışmadan biridir. Literatürde genellikle genel anayasal değişikliklere odaklanılırken, bu makale özellikle yasama ile yürütme arasındaki etkileşimleri anayasal metinler ve kurumsal yapılar bağlamında detaylı olarak analiz etmektedir. Böylece, Kırgızistan’ın siyasi sistemindeki dinamiklerin kavranmasına yeni bir bakış açısı kazandırması bakımından özgün bir katkı sunmaktadır.
Keywords : Kırgızistan, 2021 Anayasası, hükümet sistemi, yasama-yürütme ilişkisi

ORIGINAL ARTICLE URL