Düz Dişli Çark Tasarım Parametrelerinin Tek Diş Rijitliği ve Diş Dibi Mukavemetine Olan Etkisinin İstatistiksel Olarak İncelenmesi

Authors : Neşe Doğan, Özdeş Çermik, Muhammed Safa Kamer, Oğuz Doğan

Pages : 363-374

Doi:10.54365/adyumbd.1720523

View : 58 | Download : 57

Publication Date : 2025-12-24

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, düz dişli çark tasarımında etkili olan dört temel parametrenin — diş başı yüksekliği (ha), kesici takım uç yarıçapı (ρ), kavrama açısı (α) ve rim oranı (mb) — tek diş rijitliği ve diş dibi gerilmesine olan etkileri nümerik analiz ve istatistiksel yöntemlerle değerlendirilmiştir. Deneysel çalışma kapsamında Taguchi L16 ortogonal deney tasarımı ile 16 farklı dişli konfigürasyonu oluşturulmuş ve her bir tasarım ANSYS Workbench yazılımı ile sonlu elemanlar analizine (SEA) tabi tutulmuştur. Elde edilen sonuçlara göre, ortalama rijitlik 23412 N/mm ile 31985 N/mm, diş dibi gerilmesi ise 90,58 MPa ile 137,18 MPa arasında değişmektedir. Yapılan varyans analizleri ve sinyal/gürültü (S/N) oranları, özellikle kavrama açısının her iki mekanik çıktı üzerinde en yüksek etkiye sahip parametre olduğunu göstermiştir. Optimum tasarım parametreleri ile yapılan doğrulama analizlerinde, Taguchi tahminleri ile SEA sonuçları arasında %1–3 aralığında düşük hata oranları elde edilmiştir. Bu sonuçlar, düz dişli çarkların performansının artırılmasına yönelik tasarım sürecinde Taguchi yönteminin etkin ve güvenilir bir araç olduğunu ortaya koymaktadır.
Keywords : : Düz dişli çarklar, Minitab, Diş dibi gerilmesi, Diş rijitliği, Sonlu elemanlar analizi

ORIGINAL ARTICLE URL