Kültürel Bir Kurumun İnşasında Yerel-Merkez İlişkisi: Akçakoca Halkevi (1935–1949)

Authors : Mine Dilek

Pages : 24-39

Doi:10.30804/cesmicihan.1800901

View : 61 | Download : 65

Publication Date : 2025-12-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte Türkiye’de toplumsal yapının modernleştirilmesi ve yurttaşlık bilincinin geliştirilmesi amacıyla çeşitli kültürel ve eğitsel kurumlar kurulmuştur. Bu sürecin en önemli kilometre taşlarından biri olan Halkevleri, 19 Şubat 1932 tarihinde, doğrudan Cumhuriyet Halk Partisi tarafından kurularak halkın kültürel, sosyal ve siyasal alanda bilinçlendirilmesini hedeflemiştir. Halkevleri, Atatürk’ün halkçılık ilkesi doğrultunda hareket ederek hem kültür üreten hem de ürettiği kültürü topluma benimseten yaygın eğitim kurumları olarak işlev gördü. 1932-1951 yılları arasında ülke geneline yayılmış 478 halkevi şubesi ile sanattan spora, dil çalışmalarından sosyal yardım faaliyetlerine kadar toplumun farklı ihtiyaçlarına yönelik etkinlikler sürdürüldü. Kurumsal işleyişin takip edildiği, faaliyetlerin gerçekleştirildiği aynı zamanda kamusal mekân olarak topluma hizmet veren halkevi binaları da şehirlerin dokusunda önemli yer ihtiva ettiler. 1935 yılından 1951 yılına kadar faaliyetlerini sürdüren Akçakoca Halkevi de şehrin kültürel hayatına canlılık getirdi. Kurum, ilk olarak Akçakoca Aşağı mahallede bulunan ve Cumhuriyet Halk Partisi Genel Sekreterliği’ne ait olan 1913 yılı yapımlı binada faaliyet gösterdi. 1942 yılında Kapkirli mahallesi Konak Bayırı mevkiinde yeni bir binanın inşa edilmesine karar verildi. 1943 yılında projesi çizilen ve ödeneği ayrılan Akçakoca Halkevi binasının inşa edilmesi 1949 yılına kadar sürüncemede kaldı. Artarda gelen pek çok aksaklık nedeniyle Halkevi binasının inşası gerek Cumhuriyet Halk Partisi Genel Sekreterliği’ni gerekse Cumhuriyet Halk Partisi Bolu İl İdare Heyeti’ni yedi yıl süre ile uğraştıran sancılı bir meseleye dönüştü. Bu çalışmada Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı’nda yer alan yazışmalar çerçevesinde Akçakoca Halkevi binasının inşa sürecinde yaşanan gelişmeler ele alınacaktır. Dönemin merkez ile yerel yönetimler arasındaki bürokratik işleyişi, mikro düzeydeki bir bayındırlık hizmetinin sağlanması boyutu ile değerlendirilecektir.
Keywords : Akçakoca, Halkevi, Kurumsallaşma, Erken Cumhuriuet Dönemi Bürokrasisi, Bayındırlık

ORIGINAL ARTICLE URL