Uygur Türklerinin Doğu Türkistan’dan Göçü

Authors : Aysun Demirez

Pages : 27-39

Doi:10.30804/cesmicihan.1819483

View : 72 | Download : 89

Publication Date : 2025-12-21

Article Type : Research Paper

Abstract :Dünya tarihinde politik, ekonomik, dini, sosyal sebepler; tabiat olayları, salgın hastalıklar ve can korkuyla büyük göçler yaşanmış ve yaşanmaktadır. Göçler hem ülkelerin tarihinde hem de insanların yaşamlarında büyük değişikliklere yol açar. Edebiyata da tesir eder. Nitekim Uygur Türklerinin ilk destanlarından biri de Göç Destanı’dır. 19.yüzyılın ikinci yarısından sonra Türkistan coğrafyasında Çin, Çarlık Rusyası, sonrasında SSCB, Türk milletinin kaderini etkilemiş, geniş bir coğrafyada Türk topluluklarının yer değişikliklerine sebep olmuştur. Doğu Türkistan’ın 1884’te tamamen Mançu Çin tarafından işgal edilmesiyle Uygur Türklerinin bir bölümü hayatlarını sürdürebilmek için Sovyetler Birliği’ne göç eder. Bir bölümü de İli Vadisi’ne sürülür. Uygurların göçleri Milliyetçi Çin ve Çin Komünist Hükümeti dönemlerinde de devam eder. 1930’lu yıllarda Stalin döneminde Doğu Türkistan’a ters yönlü göçler de görülür. Bir kısmı da Doğu Türkistan sınırları içinde göç etmek zorunda kalır. Uygurlar günümüzde birçok ülkede diasporadırlar. Diaspora oldukları ülkelerde de ana vatanlarında yaşatılan zulmü dünyaya duyurmak üzere hak arayışlarını sürdüren faaliyetler yürütmektedirler. Türkiye, Uygurlar için ortak tarih, kültür, din vb. sebeplerle göç dalgasında en çok tercih edilen ülkelerden biridir. Türkiye’de bulunan Uygurlar hem göçe bağlı sorunlarla baş etmeye hem de geçmişin acıları üzerine yeni bir yaşam kurmaya çalışmaktadırlar. Bu çalışmada Uygurların Doğu Türkistan’dan göçleri tarihsel sırayla verilmeye çalışılmış; Uygur Türklerinin Türkiye’deki diaspora faaliyetleri, diaspora yaşamları, tutumları sorunları irdelenmiş; elde edilen tespitler paylaşılmıştır.
Keywords : Uygur Türkleri, Doğu Türkistan, göç, diaspora, diasporada yaşam

ORIGINAL ARTICLE URL