GERİ DÖNÜŞÜM, DÖNGÜSEL EKONOMİ VE SIFIR ATIK ODAKLI BİR MODEL ÖNERİSİ: TÜRKİYE ATIK BANKALARI

Authors : Muhammed Yunus Bilgili
Pages : 106-144
View : 67 | Download : 33
Publication Date : 2025-06-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Kentsel alanlarda ortaya çıkan katı atıkların insan ve çevre sağlığını riske atmadan ve doğal kaynaklar üzerinde baskı kurmadan etkin ve verimli bir şekilde yönetilmesi gerekmektedir. Kentsel katı atık yönetiminde etkinliğin ve verimliliğin sağlanabilmesi adına, geri dönüşüm, döngüsel ekonomi ve sıfır atık uygulamaları ön plana çıkmaktadır. Söz konusu uygulamaların başarılı olabilmesi, vatandaşların aktif bir şekilde sürece katılımlarının teşvik edilmesi ile doğru orantılıdır. Toplumun kentsel katı atık yönetimine katılımını ekonomik motivasyonla teşvik ederek döngüsel ekonomiye geçişi ve sıfır atık hedefine ulaşmayı sağlayabilmek adına, atık bankacılığı olarak nitelenen sistemin uygulamaya geçirilmesi önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, katı atıkların geri dönüşüm oranlarını artırabilmek, döngüsel ekonomiye geçişi hızlandırabilmek ve sıfır atık hedefine ulaşabilmek için Türkiye’ye özgü bütüncül bir atık bankacılığı sisteminin ortaya koyulabilmesidir. Türkiye Atık Bankaları olarak nitelendirilen sistemin tasarlanmasında, teorik veya uygulamalı çalışmalardan yararlanarak yeni politika, teori ve uygulama önermeye imkân sunan kavramsal çerçeve oluşturma tekniğinden faydalanılmıştır. Ayrıca Türkiye genelinde uygulanan belediye temelli sıfır atık teşvik projeleri analiz edilmiş, Türkiye Atık Bankaları sisteminin bu projelere göre yapısal farkları ortaya koyulmuştur. Modelin ulusal ölçekte uygulanabilirliğini değerlendirmek amacıyla 2022 yılı atık verileri üzerinden üç ayrı senaryo oluşturulmuş ve ekonomik faydaları hesaplanmıştır. Önerilen modelin uygulanmasıyla ortaya çıkabilecek zorluklar ve çözüm önerileri değerlendirilmiştir. Sonuç olarak önerilen atık bankacılığı sisteminin hem mevcut uygulamalara göre yapısal ve işlevsel üstünlükler sunduğu, hem de çevresel sürdürülebilirlik, toplumsal katılım ve ekonomik fayda boyutlarında bütüncül bir katkı sağladığı görülmüştür.
Keywords : Geri Dönüşüm, Döngüsel Ekonomi, Sıfır Atık, Atık Bankacılığı, Türkiye Atık Bankaları

ORIGINAL ARTICLE URL