Son Dönem Osmanlı Hukuk Eserlerinde Suçluların İadesi Meselesi

Uluslararası hukukun ne zaman ortaya çıktığı tam olarak bilinememesine rağmen toplumların tarihlerinden devraldıkları kültürel unsurlar, oluşturacakları hukuku ve kurumları etkilemiştir. Bu bağlamda uluslararası hukuk sistemi incelenirken her toplumun kendi tarihsel-kültürel birikimi göz önüne alınmalıdır. Bu düşünceden hareketle çalışmada konunun tarihi ve hukuki olmak üzere iki gelişim ekseni ele alınmıştır. Nitekim suçluların iadesi hususu eski tarihlere dayanan bir müessesedir. Esasında ilk devirlerde siyasi suçlar için uygulanan iade kurumu 19. yüzyıl ile birlikte çoğunlukla adi suçlar için uygulanır olmuştur. Osmanlı hukuk literatüründe iade-i mücrimin olarak adlandırılan suçluların iadesi çoğu kez devletlerin aralarında yaptıkları ikili antlaşmalar sonucunda görülmekteydi. Bu bağlamda Osmanlı Devleti usul olarak imzaladığı antlaşmalara suçluların iadesine dair hükümler ekletmiş ve böylelikle müessesenin uygulanması yolu tercih edilmiştir. Neticede suçluların iadesi hususu Osmanlı hukukçuları tarafından üzerinde ehemmiyetle durulan konulardan biri olması sebebiyle Osmanlı hukuk mekteplerinde okutulan devletlerarası hukuk kitaplarının içerisinde kendisine genişçe yer bulmuştur. İncelenen eserlerde iade kurumunun tanımı, tarihçesi, işleyiş süreci gibi birçok hususun ayrıntılı şekilde anlatıldığı belirlenmiştir.