MU‘TEZİLE VE MÂTÜRÎDİYYE FIRKALARINDA BİLGİNİN TANIMI VE İMKÂNI MESELESİ

Authors : Hatice Polat

Pages : 153-174

Doi:10.30627/cuilah.1637946

View : 77 | Download : 24

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bilgi, bilen ile bilinen şey arasında kurulan bir ilişkidir. İnsan, hayatını idame ettirebilmek, tecrübesini sonraki kuşaklara aktarabilmek ve kainattaki konumu anlayabilmek amacıyla daima bilme fiiline başvurmuştur. Bu nedenle epistemoloji, Eski Yunan’dan itibaren insanlık tarihi boyunca ilgi çekici olmuştur. Fetihler neticesinde Müslümanların farklı din ve inançlara sahip kesimleriyle muhatap olmaları ve akabinde gerçekleşen tercüme çalışmaları, mütekellimlerin bu mesele üzerinde daha sistemli çalışmasını gerektirmiştir. Biz bu çalışmamızda, kelâm tarihinin akılcı bir zihniyete sahip iki önemli fırkası olan Mu‘tezile ve Mâtürîdiyye ekollerinde bilginin tanımı ve imkânı meselesine dair ortaya çıkan teorileri incelemeyi amaçladık. Böylece fırkaların meselelere yaklaşımını ve bu süreçteki benzer ve farklı yönleri tespit etmek mümkün olacaktır. Bu süreçte çalışmada, sosyal araştırmalardaki klâsik yönteme bağlı kalınarak öncelikle fırkaların kendi eserleri üzerinden mesele ile ilgili veriler toplanmış, akabinde bu veriler üzerinden analiz yapılmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda Mu‘tezile içinde farklı tanımların geliştirildiği görülürken, Mâtürîdî düşüncede İmam-ı Mâtürîdî’nin yaptığı tanım mezhebin geneli tarafından kabul edilmiştir.
Keywords : Kelam, Mu'tezile, Mâtürîdiyye, Bilgi teorisi, Bilginin imkânı

ORIGINAL ARTICLE URL