ABDÜLBAKİ GÖLPINARLI’NIN BEKTAŞÎLİK-ALEVÎLİK ADLI ESERİNDE MEZHEBÎ UNSURLARA DAİR YAKLAŞIMLARININ ANALİZİ

Authors : Süleyman Çam

Pages : 329-351

Doi:10.30627/cuilah.1755984

View : 119 | Download : 91

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Abdülbaki Gölpınarlı, İslâm düşüncesi, tasavvuf, Türk edebiyatı ve mezhepler tarihi gibi birçok alanda derinlemesine çalışmalarıyla öne çıkan önemli bir ilim adamıdır. Özellikle tasavvuf, Şiîlik, Ca‘ferîlik, Bektaşîlik ve Alevîlik gibi alanlara yönelik kapsamlı yaklaşımları, bu konulara dair derin vukufiyetini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, Gölpınarlı’nın Bektaşîlik-Alevîlik adlı eserinde yer alan mezhebî unsurları inceleyerek, yazarın Şiî-Bâtınî geleneklere ve mezhepler arası ilişkilere yönelik tutumunu analiz etmektedir. Gölpınarlı, Sünnîlik ve Şiîliği İslâm kardeşliği bağlamında ele almakta; Alevîlik ve Bektaşîliği ise Ca‘ferîlikten farklı, çok yönlü ve senkretik yapılar olarak değerlendirmektedir. Eserde, Bektaşî ritüellerinin Bâtınîlik etkisiyle şekillendiği; Alevîlik ve Bektaşîliğin çeşitli dinî ve kültürel unsurların birleşimiyle oluştuğu vurgulanmakta ve bu görüşler tarihsel ve sosyolojik verilerle temellendirilmeye çalışılmaktadır. Ayrıca, Gölpınarlı’nın başta Hacı Bektâş-ı Velî olmak üzere Bektaşî halifelerinin Bâtınî eğilimler taşıdığını ve Bektaşî ritüel ile erkânlarının Bâtınîlik geleneği çerçevesinde şekillendiğini ileri sürdüğü tespit edilmiştir.
Keywords : Mezhepler Tarihi, Bektaşîlik, Alevîlik, Gölpınarlı, Şiîlik.

ORIGINAL ARTICLE URL