KAZANLI HOCA MUHAMMED MANSUR B. NUMAN’IN ER-RIHLETÜ’L-HİCAZİYYE İSİMLİ ESERİ BAĞLAMINDA İLMÎ FAALİYETLERİ VE TASAVVUFÎ GÖRÜŞLERİ

Authors : Mehmet Mansur Gökcan
Pages : 249-271
Doi:10.30627/cuilah.1756553
View : 49 | Download : 59
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Tataristan’ın Kazan Bölgesinin Ufa Vilayetinin Yumran köyünde dünyaya gelen Muhammed Mansur (1879-1952), ilk eğitimini memleketinde müderris olan babası Numan b. Zeyni’l-Fettah’tan aldıktan sonra eğitimine Medine’de devam etmiş ve en meşhur âlimlerden ders almıştır. Şeyh Abdullah Nablusî, Şeyh Muhammed b. Cafer el-Kettanî, Şeyh Yusuf en-Nebhânî ve Şeyh Muhammed Masum Nakşıbendî onun eğitim aldığı hocalarından birkaçıdır. Eğitimini tamamladıktan sonra Medine’de “Medresetü’l-Kazaniyye’de” ve “Mescid-i Nebevî’de” 12 yıl müderris olarak görev yapmıştır. Birinci dünya savaşından sonra Medine’nin tahliyesi üzerine Hatay’ın Erzin İlçesine gelmiş ve burada “Medresetü’l-İlmiyye” müderrisi ve vaiz olarak görev yapmıştır. Bu makalede, Mansur’un Er-Rıhletü’l-Hicaziyye Fi Beldeti Hayri’l-Beriyye Fi Eyyami’l-Hükümeti’t-Türkiyye ve Hatıralar isimli eserleri bağlamında Osmanlı İmparatorluğunun son dönemindeki Medine’nin ahvali, meşhur alimleri, şeyhleri, mürşitleri, tekkeleri, zaviyeleri ve buralarda yapılan zikirler tespit edilerek ele alınmış, Mansur’un ilmi faaliyetlerine ve tasavvufî görüşlerine yer verilmiştir. Arkadaşı Zeki Velidi Togan’a tesiri, Vehhâbîlik ve kahramanlıklarına şahit olduğu Fahreddin Paşa hakkındaki değerlendirmeleri ele alınmıştır. Bu makale, birincil bir kaynağı ve biyografik verileri merkeze alarak, Osmanlının son dönemindeki Medine\\\'nin hem tarihî hem de sosyokültürel dinamiklerini aydınlatmayı hedefleyen bir çalışmadır. Bu çalışmada, Osmanlı idaresi altındaki Medine\\\'nin canlı bir ilim ve tasavvuf merkezi olduğu; burada çeşitli tarikatlar, tekkeler ve önemli âlimler bulunduğu; Mansur’un da bu iklimde yetişen mutasavvıf ve muhaddis bir âlim olduğu sonucuna varılmıştır.
Keywords : Tasavvuf, Harem-i Nebevî, Vehhâbî, Tevessül, Şefaat.

ORIGINAL ARTICLE URL