Türkiye Türkçesi Atasözlerindeki Değişkenlerin Eşdeğerliliği

Dünyadaki pekçok dilde atasözleri ve bu atasözlerinin varyantları vardır Türkiye Türkçesi atasözlerine bakıldığında da birtakım varyantlarla karşılaşılır Atasözlerinin bu farklı kullanımlarını bir “rastlantı” veya “sözcük oyunu” olarak değerlendirmek ne derece doğrudur? Örneğin “Abdal ata binince bey oldum sanır şalgam aşa girince yağ oldum sanır ” atasözünde “abdal” ile “şalgam”ı “at” ile “aş”ı ve “bey” ile “yağ”ı birbirlerinin değişkeni kılan ortak nitelikler nelerdir? Biz atasözlerindeki bu değişkenlerin pekçok açıdan birbirine benzediklerini ortak birtakım niteliklere sahip olduklarını ve giderek eşdeğer olduklarını düşünüyoruz Diğer bütün dilsel üretimlerde olduğu gibi atasözlerindeki eşdeğerlilikler ise bu dili kullanan insanların kültürel özelliklerinin ve düşünce biçimlerinin ortaya konulmasındaki en önemli yardımcılardan biridir Biz bu çalışmayla Türkiye Türkçesi atasözlerindeki bu değişkenleri eşdeğerlilikleri bakımından inceleyip Türklerin kavram dünyalarına yönelik birtakım bulgular elde etmeyi umuyoruz Anahtar Sözcükler: Atasözleri değişken varyant eşdeğerlilik Türk kültür tarihi düşünce yapısı kavram alanı