GÜNÜMÜZ YAPAY ZEKA TEKNOLOJİLERİ İLE MENÜ PLANLAMASI VE BESİN ÖĞELERİ ANALİZİ: CHATGPT TABANLI BİR YAKLAŞIM

Authors : Özlem Özer Altundağ
Pages : 16-35
Doi:10.35379/cusosbil.1642390
View : 121 | Download : 142
Publication Date : 2025-07-20
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışma, huzurevlerindeki bireyler için yapay zeka tarafından oluşturulan menüleri besin öğesi içeriği, MIND diyeti uyumu ve besin öğesi örüntü profiline (NRF9.3) göre değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Çalışmada yapay zeka programı olarak ChatGPT kullanılmış olup, programa birer aylık yaz ve kış menüleri oluşturtulmuş ve ardından bu menülerin besin öğesi içerikleri analiz edilmiştir. Menülerin, yaşlı bireylerin besin gereksinimlerini karşılama ve sağlıklı beslenmeye uygunluğu değerlendirilmiştir. Sonuçlara göre, program her iki menüde de MIND diyetine büyük ölçüde uyum sağlasa da, özellikle üzümsü meyve tüketiminin düşük olması, zeytinyağının birincil yağ kaynağı olarak yeterince yer almaması ve şarap tüketiminin bulunmaması tam skora ulaşılamamasına neden olmuştur. Besin yoğunluğu açısından, NRF9 puanları yüksek, ancak NRF9.3 puanları oldukça düşük bulunmuştur. Bu durum, menülerin besin öğesi açısından zengin olmasına rağmen yüksek doymuş yağ, eklenmiş şeker ve sodyum içermesi nedeniyle sağlık açısından optimal olmadığını göstermektedir. Besin öğesi içerikleri incelendiğinde ise; kış menüsünün karbonhidrat, posa, A vitamini, C vitamini, B1 vitamini, folik asit, sodyum, potasyum, magnezyum, çinko ve demir içeriğinin yaz menüsüne göre anlamlı derecede yüksek olduğu görülmüştür (p<0.05). Ancak, kış menüsü protein ve elzem amino asitler açısından daha düşüktür. Sonuç olarak, yapay zeka ile oluşturulan menüler genel olarak besleyici olsa da menülerin doymuş yağ, şeker ve sodyum içeriği açısından dengelenmesi gerekmektedir. Gelecek çalışmalarda daha fazla varyasyon içeren yapay zeka modellerinin test edilmesi ve menülerin yaşlı bireylerin bilişsel performansına etkisinin incelenmesi önerilmektedir.
Keywords : Yaşlı, Menü, Yapay Zeka, MIND Diyeti, Besin Öğesi Örüntüsü

ORIGINAL ARTICLE URL