TÜRK ATASÖZLERİNDE DAMGALAMA

Authors : Nilgün Dağ, Mustafa Aydın Başar

Pages : 1149-1168

Doi:10.35379/cusosbil.1654614

View : 164 | Download : 343

Publication Date : 2025-10-24

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, Türk atasözleri damgalama açısından eleştirel söylem analizi kullanılarak incelenmiştir. Pala’nın ortaöğretim çağı gençliğini hedef alan “Dünden Bugüne Atasözleri” adlı eserinde yer alan 993 atasözü bu çalışmanın veri kaynağı olarak kullanılmıştır. Verilerin analizinde, Braun ve Clarke’nin tematik analize dayalı altı adımı izlenmiştir. Yapılan analiz sonucunda, çalışmanın veri kaynağını oluşturan 993 atasözünün 218’inde beş farklı damgalama (toplumsal kimlik temalı damgalar, karakter özelliğinden kaynaklı damgalar, statüsel damgalar, kitlesel damgalar ve bedensel damgalar) olduğu tespit edilmiştir. Bu atasözlerinden 83’ünün toplumsal kimlik temalı olduğu; 40’ının karakter özelliğinden kaynaklı damgalar içerdiği; 35’inin statüsel, 32’sinin kitlesel ve 28’inin de bedensel damgalar içerdiği saptanmıştır. Bu 218 atasözünde toplam 63 damga tespit edilmiş ve toplumsal kimlik temalı damgaların daha fazla, kitlesel damgaların ise daha az olduğu saptanmıştır. Araştırma bulguları, atasözlerindeki damgaların heterojenliğine dair kanıtlar sunmakta ve damgalama türlerine ilişkin çıkarımlar ortaya koymaktadır. Ayrıca sonuçlar, atasözlerindeki damgalama olgusunu resmetmekle birlikte atasözlerinde damgalamanın hangi formlarda işlendiğini de göstermektedir.
Keywords : Atasözleri, Damgalama, Ayrımcılık, Stereotipleştirme, Etiketleme

ORIGINAL ARTICLE URL