BÖLGE AĞIZLARINDAKİ ATASÖZLERİNDE YER ALAN SIFAT-FİİL YAPILARININ DURUM BİLDİREN SEMANTİK KARŞILIKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Authors : Fatma Koç
Pages : 291-325
Doi:10.14520/adyusbd.1630867
View : 86 | Download : 58
Publication Date : 2025-04-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Kalıp sözler içerisinde değerlendirilen atasözleri, insanlığın bütün yaşanmışlığını temsil eden yapılardır. Gerek standart dilde gerekse bölge ağızlarındaki bu yapılar, sözü doğrudan söylemek yerine kullanıldığında iletinin daha kolay ve anlaşılır şekilde ulaşmasını sağlamaktadır. Bu nedenle bir olay veyahut durum karşısında o vaziyete uygun atasözleri söylenir ve söz konusu vaziyet bir nevi tasvir edilir. Dolayısıyla atasözleri yaşanmışlıkların bir belgesi niteliği taşımaktadır. Atasözlerinin semantik boyutu olduğu gibi her biri aynı zamanda kendine özgü morfolojik bir özelliğe sahiptir. Çeşitli yapılarla kurulan birçok atasözü bulunmakla birlikte bu yapılar anlama da yansımaktadır. Atasözleri içerisinde sıfat-fiil yapılarının yer aldığı görülmektedir. Bu yapılar, atasözünün vurgulamak istediği anlam boyutunu da etkilemektedir. Söz dizimi içerisinde yer alan sıfat-fiil gruplarının diğer sözcüklerle olan anlam ilişkileri atasözü yapısında da kendini göstermektedir. Cümlenin yapısında görevli olan bu ögelerin anlam etkileyici ve anlam işaretleyici özelliğe sahip olmaları atasözlerinin vurgulamak istediği içeriği bir kat daha derinleştirmektedir. Bu çalışmada Mustafa S. Kaçalin’in hazırlamış olduğu Bölge Ağızlarında Atasözleri ve Deyimler adlı eseri içerisindeki atasözleri taranacak ve sıfat-fiil gruplarının yer aldığı atasözleri tespit edilecektir. Bölge ağızlarındaki atasözlerinin çalışmanın merkezini oluşturması, ağızlardaki atasözlerinin anlam ve şekil yapılarının görülmesi sebebiyledir. Tespit edilen sıfat-fiil yapılarının işaret ettiği durum açısından semantik karşılıklar ortaya konulacak ve bu doğrultuda tespit edilen sıfat-fiiller ile onların durum bildiren semantik karşılıkları arasındaki ilişki değerlendirilecektir.
Keywords : Atasözü, Fiilimsi, Sıfat-Fiil, Semantik, Durum Anlamı

ORIGINAL ARTICLE URL