AİLE POLİTİKALARINDA ÇİFTE HEDEF PARADOKSU: TÜRKİYE’DE KADIN İSTİHDAMI VE DOĞURGANLIK İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR ANALİZ (2020-2024)

Bu çalışma, Türkiye’de aile yapısının geçirdiği dönüşümü, özellikle kadın istihdamı ve doğurganlık oranları arasındaki ilişki ekseninde ele almaktadır. Cumhuriyetin kuruluşundan itibaren devletin izlediği aile ve nüfus politikaları Türkiye’de ailenin siyasal bir nesne olarak görülmesine yol açmıştır. Bu çerçevede siyasal iktidarlar aile kurumuna daima önem vermişler, dönemsel olarak kimi zaman anti-natalist kimi zaman da pro-natalist politikalar izlemişlerdir. Çalışmada özel olarak son yıllarda aile politikaları bağlamında kadınların iş gücüne katılımını teşvik eden düzenlemeler ile doğurganlık oranlarını artırmaya dönük politikaların eşzamanlı yürütülmesinin yarattığı yapısal gerilim, ulusal ve uluslararası literatür ışığında tartışılmaktadır. Bu bağlamda, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine dayalı olarak 81 il düzeyinde son beş yılın (2020-2024) verilerini kapsayan kadın istihdam oranları ve toplam doğurganlık hızları kullanılarak bir korelasyon analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda, kadın istihdam oranları ile doğurganlık hızları arasında güçlü ve negatif yönlü bir ilişki olduğu (r =-0,763; p <0,01) ortaya konulmuştur. Bulgular, Türkiye’de kadın istihdamını artırmaya yönelik politikaların, eşzamanlı olarak yürütülen doğurganlığı teşvik edici uygulamalarla çeliştiğini göstermektedir. Çalışmanın temel argümanına göre, mevcut sosyoekonomik yapı içerisinde kadının iş gücüne katılımının oranlarının artması toplam doğurganlık hızı üzerinde sınırlayıcı bir etki yaratmakta ve bu iki hedefin eşzamanlı olarak yürütülmeye çalışılması aileyi korumaya yönelik politikalarda çözülmesi güç bir paradoks oluşturmaktadır.