OSMANLI DÖNEMİ KUDÜS-İ ŞERİF SANCAĞI’NDAKİ İBTİDÂÎ MEKTEPLERİN DURUMU

Authors : Abdullah Cengiz

Pages : 310-340

Doi:10.14520/adyusbd.1629767

View : 80 | Download : 75

Publication Date : 2025-08-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı Devleti’nde modern temel eğitim kurumlarının oluşumu, II. Mahmud döneminden itibaren çıkarılan fermanlar, hazırlanan layihalar ve kurulan komisyonlar aracılığıyla sistematik bir yapıya kavuşturulmuştur. İstanbul’da açılan ilk ibtidâî mekteplerin olumlu sonuçlar vermesi, bu eğitim modelinin taşra coğrafyasına yayılmasını teşvik etmiş ve padişah iradesiyle devlet genelinde benzer mekteplerin kurulmasına yönelik girişimlere zemin hazırlamıştır. 1869 tarihli Maârif-i Umûmîye Nizamnâmesi ile ibtidâî mektepler idarî ve pedagojik açıdan yeniden yapılandırılmış; II. Abdülhamid döneminde ise bu kurumların sayısının artırılması ve eğitim kalitesinin yükseltilmesi amacıyla kapsamlı düzenlemelere gidilmiştir. Bu bağlamda, Kudüs-i Şerif Sancağı, Osmanlı taşrasında modern eğitim anlayışının uygulanış biçimlerini gözlemleyebileceğimiz önemli bir örnek teşkil etmektedir. Sancakta açılan ibtidâî mekteplerin muallim, talebe, eğitim durumu ve mekteplere yönelik mali destek mekanizmaları ayrıntılı biçimde incelenmiş; böylece merkezî eğitim politikalarının taşradaki yansımaları ile uygulamada karşılaşılan yapısal sorunlar tarihsel bağlam içerisinde değerlendirilmiştir.
Keywords : Osmanlı Devleti, Kudüs-i Şerif, Eğitim, İbtidâî

ORIGINAL ARTICLE URL