AZERBAYCAN ÂŞIK EDEBİYATINDA ÂŞIK ALI’NIN YERİ VE ÖNEMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Authors : Seher Atmaca

Pages : 861-885

Doi:10.14520/adyusbd.1699880

View : 65 | Download : 64

Publication Date : 2025-08-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Azerbaycan âşık edebiyatı bakımından zengin bir birikime sahip bir ülkedir. Türk soylu devletlerarasında âşıklık sanatının bölgelere ayrılarak her bölgede yetişen âşıklar, Azerbaycan âşık havalarına önemli katkılar sunmuşlardır. Zengezur bölgesi içinde yer alan Göyçe, âşıklık sanatına ocaklık yapmış, bu ocakta Ağ Âşık, Âşık Alı ve Âşık Elesger gibi ustaların ustası olmuş âşıklara yurt olmuş bir bölge olarak anılmaktadır. Âşık Alı, Âşık Elesger gibi usta bir âşık yetiştirerek bu alanda Azerbaycan âşıklık sanatına önemli hizmetleri dokunmuştur. Âşık Alı, 1801 yılında Göyçe bölgesinin Kızılvəng köyünde doğmuştur. Babası Mirza kişi onu Molla mektebine yazdırır. Okuduğu yıllarda âşıklık sanatına ilgi duymaya başlamış ve Göyçe’de Ağ Âşık’ın yanında çıraklık yapmış onunla toylara, meclislere katılarak deyişmeler yapmıştır. Âşık Alı, Azerbaycan’ın birçok bölgesinin yanı sıra Tebriz, Kars, Erzurum bölgelerinde de tanınan, bilinen bir âşık olmuştur. Onun Âşık Alı’nın Türkiye Seferi destanında karşılaştığı bayan âşıklardan Âşık Besti ve Esmer ile deyişmelerinin yanı sıra âşık havalarına katmış olduğu Göyçe Şerili, Göyçe Gülü, Ağır Şerili, Göyçe Gaytağı gibi âşık havaları Azerbaycan âşık havalarına kazandırmıştır. Âşık Alı, günümüz Azerbaycan âşık edebiyatında adı bütün Türk dünyasında bilinen tanınan Âşık Elesger gibi bir usta âşığı yetiştirmiştir.
Keywords : Âşık Alı, Deyişme, Âşık Elesger, Usta, Çırak.

ORIGINAL ARTICLE URL