İNGİLİZLERİN KÜLTÜR FAALİYETLERİ VASITASIYLA HALKEVLERİNE SIZMA TEŞEBBÜSLERİ -BİR ÖRNEK OLAY İNCELEMESİ-

Authors : Mustafa Murat Çay

Pages : 770-805

Doi:10.14520/adyusbd.1701028

View : 80 | Download : 66

Publication Date : 2025-08-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Birinci Dünya Savaşı’nın sona ermesiyle birlikte oluşan barış ortamı içerisinde savaşın tarafları arasında mevcut rekabet devam etmiş, bu rekabet sırasında farklı aksiyonlar devreye alınmıştır. Bunlardan en önemlisi ise propaganda faaliyetleridir. İngiltere, rakiplerinden farklı olarak propaganda kavramından kaçınmış ve hegemonyasını genişletmek amacıyla kültürel diplomasi kavramı ile entegre ettiği ama gerçekte bir tür propaganda olan faaliyetlerini dünya çapında etkin olan bazı kuruluşlarla sürdürmüştür. Bu kuruluşlardan birisi de British Council’dir. British Council, 1940-1950 yıllarındaki faaliyetlerini Türkiye’de İngiliz Kültür Heyeti adı altında yürütmüştür. British Council’in dünya geneline yaygınlaştırmaya çalıştığı faaliyetleri ise hakkında yapılan birçok çalışmada da vurgulanmış olduğu üzere aslında birer propaganda ve istihbarat faaliyeti eğilimi göstermektedir. İngiliz dış politikası, dönem itibariyle dünya genelindeki mevcut şartlarda kültürel faaliyetlerin etkin bir silah olabileceği ve bu inançla çalışıldığı takdirde siyasi ve iktisadi gücün Britanya Krallığında kalabileceği anlayışını benimsemiştir. Bu anlayışla beraber British Council, dünyanın farklı bölgelerinde yerel şartları önceleyerek spesifik metotlarla yürüteceği kültürel faaliyetlerle İngiliz yayılmacılığında bir enstrüman olarak değerlendirilmiştir. Bu makalede İngiliz Kültür Heyeti’nin, Halkevleri üzerinden yürütmeye çalıştığı bazı şüpheli faaliyetler, detaylı bir şekilde incelenerek bir sonuca ulaşılmıştır. Temel kaynak olarak Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Arşivi bünyesinde yer alan ve gizliliği kaldırılmış Cumhuriyet Halk Partisi evrakları ile Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi kayıtları esas alınmıştır. Bunun yanı sıra diğer makale ve kitaplardan da yararlanılmıştır.
Keywords : British Council, İngiliz Kültür Heyeti, Halkevleri, Cumhuriyet Halk Partisi

ORIGINAL ARTICLE URL