KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ

Authors : Nurcan Temiz, Kerem Berkman

Pages : 909-944

Doi:10.14520/adyusbd.1786860

View : 49 | Download : 84

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Türkiye\\\'de 2006-2024 döneminde gelir yoksulluğu ile maddi yoksunluk arasındaki nedensellik ilişkilerini yapısal kırılmalar ve ekonomik krizler bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. TÜİK Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması verilerinden yararlanılarak, Lee-Strazicich yapısal kırılma testi, Granger nedensellik analizi ve Vektör Otoregresif (VAR) modeli uygulanmıştır. Analiz dönemi, 2008 Küresel Finans Krizi, 2018 Döviz Krizi ve 2020 COVID-19 pandemisini kapsayacak şekilde yapılandırılmıştır. Analiz sonuçları, gelir yoksulluğundan maddi yoksunluğa doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğunu ortaya koymaktadır. 18 yıllık dönemde gelir yoksulluğu oranı %11,6 azalırken, maddi yoksunluk oranı %55,1 düşmüş; ancak 2024 yılında maddi yoksunluk %44,7 oranında dramatik bir artış göstermiştir. Yapısal kırılma testleri, 2008 ve 2018 krizlerinin yoksulluk dinamiklerinde kalıcı değişimlere yol açtığını, COVID-19 pandemisinin ise geçici etkiler yarattığını göstermektedir. VAR analizi, gelir yoksulluğu şoklarının maddi yoksunluğu 3-4 çeyrek boyunca etkilediğini ortaya koymaktadır. Türkiye\\\'de yoksullukla mücadele politikalarının, özellikle kriz dönemlerinde gelir desteği ile birlikte maddi yoksunluğun azaltılmasına yönelik yapısal tedbirleri içermesi gerekmektedir. Bulgular, sosyal güvenlik ağlarının güçlendirilmesi ve dayanıklılık mekanizmalarının geliştirilmesinin önemini vurgulamaktadır.
Keywords : Yoksulluk, Maddi Yoksunluk, Yapısal Kırılma, Nedensellik Analizi, Ekonomik Krizler, Türkiye

ORIGINAL ARTICLE URL