BATI MODERNİZMİ GÖLGESİNDE GELİŞEN TÜRK EDEBİYATININ SÖYLEM KRİZİ: YAHYA KEMAL - TANPINAR ÖRNEĞİ

Authors : Kürşat Vardı

Pages : 476-495

Doi:10.32321/cutad.1779783

View : 113 | Download : 97

Publication Date : 2025-12-14

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada Antik Çağ’ın kültür unsurlarından olan felsefe, sanat ve edebiyatının Batı’nın modernleşme sürecine etkisi gösterilmeye çalışılmıştır. Batı modernleşmesine arkaik bağlamda katkısı olduğu düşünülerek Homeros’un İlyada(725)metni alınmıştır. Antik Çağ’ın önemli şair ve edibinin sunduğu bu metnin, Batı’nın ortak sanat ve edebiyat geleneğinin oluşmasına hangi netice biçimleriyle katkı sunduğu gösterilmeye çalışılmıştır. İlyada metni Antik Çağ’ın düşünce unsurlarıyla birlikte modern Batı kültürüne sunduğu Tanrısal katkı düşünülerek ele alınmıştır. Bu yönüyle çalışmanın modern Batı’nın felsefe ve edebiyat metinlerinin tema bakımından izinin sürülmesine yardımı olabileceği düşünülmüştür. Homeros’un özel bir üslupla oluşturduğu İlyada eserinin şiirsel alandan felsefi alana hangi içerikle sıçrama gösterdiği tartışılmıştır. 19. yüzyılda pozitivizmle bilim özelinde gömlek değiştiren Avrupa’nın insana bakışını değiştirirken bu metinleri kaynak olarak aldığını göstermek çalışmanın hedeflerinden biri olarak alınabilir. Ayrıca çalışmada Batı’nın ortaya koyduğu modern algının Türk edebiyatına ne şekilde tesir ettiğinin belirlenmesi amacıyla 18 ve 19. yüzyılda Osmanlı-Türk modernleşmesine değinilmiştir. Türk modernizminin 18. yüzyılın sonlarına doğru, III. Selim’in tahta çıkmasıyla, kendisine uygun bir yön aradığı saptanmıştır. III. Selim ve II. Mahmut döneminin yenilik hamlelerine ve bu padişahların Tanzimat Fermanı’nın yayınlanmasına katkısına ana hatlarıyla değinilmiştir. Bunun yanı sıra bu çalışmada modern Türk edebiyatının başlangıcı olarak alınan Tanzimat edebiyatı ve sonrasında gelen kuşaklar içinde özellikle katkıları görülen Yahya Kemal ve Ahmet Hamdi Tanpınar gibi başat yazarların mukayesesi yapılmıştır. Bu yönüyle bakıldığında modern Türk edebiyatının gelişim seyrini anlamak adına da Yahya Kemal ve Ahmet Hamdi Tanpınar örneği ele alınmıştır. Batı modernleşme süreci Homeros’un İlyada metniyle, Türk modernleşme süreci ise, Yahya Kemal ve Ahmet Hamdi Tanpınar gibi yazarlarla sınırlandırılmıştır. Kuramsal olarak seçilen bu tartışma yöntemine uygun okumalar yapılmış, saptamalar bu okumalar üzerinden ele alınmıştır.
Keywords : Antik Çağ, Modern Batı, Türk Modenizmi, Yahya Kemal Beyatlı, Ahmet Hamdi Tanpınar

ORIGINAL ARTICLE URL