Sokrates ve Kendilik Sorunu

Authors : Mustafa Dikmen

Pages : 529-549

Doi:10.34234/ded.1573634

View : 65 | Download : 32

Publication Date : 2024-12-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada Antik Yunan’daki kendilik pratiği Sokrates üzerinden okunmaya çalışılacaktır. Ancak Sokrates felsefesini Platon felsefesi yoluyla öğrenmemizden dolayı, bu soruna Platon felsefesinin de katılması elzemdir. Felsefe tarihinde daha çok sistem felsefesi içerisinde değerlendirilen ve insanın konu edindiği bir felsefe olarak karşımıza çıkan bu düşünce biçiminin Sokrates, Platon ve Aristoteles’e, buradan da Ortaçağ’a dek uzanan uzun bir geçmişe sahip olduğu söylenebilir. Delphi’deki Apollon Tapınağı’nın girişinde altın harflerle yer alan ve Kendini Bil anlamına gelen Gnothi Seauton kavramı, bu geleneğin başladığı nokta olarak işaretlenebilir. Öte yandan Herakleitos’un “Kendimi Araştırdım” ifadesi, yine bu geleneğin bir devamı olarak okunabilir. Bu geleneğin insanı konu etmesi ve insanın ne türden epistemik ve ontolojik koşullarca var olduğunu araştırması, onun doğasını ve erdemlerini konu etmesi, kendilik pratiği açısından okunmaya imkân tanımaktadır. Sokrates açısından kendilik sorununun çözümü adına başlangıç noktası diyalog veya diyalektik bir düşünceyle ilişkide olmaktır. Bu ilişki vasıtasıyla insanın ahlaki bir özne oluşa kapı araladığı ve kendi olma yolunda ilk adımı attığı söylenebilir. Bu yönüyle çalışmada ele alınacak konu Antik Yunan’dan başlayarak, Roma-Helenistik kültürüne ve oradan da modern düşüncede oluşmaya başladığı şekliyle özne düşüncesine uzanan geniş bir yelpazenin ilk ayağı olarak Sokrates’in başlatıcısı olduğunu düşündüğüm bir geleneğin ön izleklerini incelemektir.
Keywords : Felsefe Tarihi, Antikçağ Felsefesi, Sokrates, Kendilik Pratiği, Felsefe.

ORIGINAL ARTICLE URL