Taşkın Verilerinin Modellenmesinde MEP Yönteminin Kullanılabilirliğinin Araştırılması

Authors : Abdullah Kizilkaya, Tamer Bağatur, Hüseyin Fidan

Pages : 119-143

Doi:10.55007/dufed.1680507

View : 56 | Download : 108

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Yağış-akış süreci, mühendislik açısından su çevriminin temel bileşenlerinden biridir ve olası yağışlardan oluşabilecek akışın tahmini, su kaynaklarının planlanmasında büyük önem taşır. Bu bağlamda hem fiziksel hem de veri tabanlı birçok model geliştirilmiştir. Akış hidrografı, bir havzanın zamanla değişen akış tepkisini yansıtırken, günümüzde taşkın verilerinin yorumlanması ve modellenmesi hidrolojik çalışmaların önemli bir parçasını oluşturur. Bu çalışmada, gözlemlenmiş taşkın hidrografları ve havza özellikleri kullanılarak Çoklu İfade Programlama (MEP) yöntemiyle taşkınların modellenme potansiyeli araştırılmıştır. Çalışmanın odak noktası, Isparta Sütçüler Havzası\\\'na ait 1995 yılı taşkın verilerinin MEP ile modellenmesidir. Geliştirilen modellerin doğruluk ve uygulanabilirlik düzeylerini değerlendirmek için Determinasyon Katsayısı (R2) ve Ortalama Mutlak Hata (MAE) gibi çeşitli istatistiksel metrikler kullanılmıştır. Söz konusu çalışma neticesinde, taşkın verilerinin MEP ile modellenmesinde tek bir zaman serisi yerine daha küçük periyotlar kullanılması durumunda başarılı ve etkili sonuçlar elde edildiği, MEP yönteminin taşkın modelleme çalışmalarında yüksek doğruluk ve uygulanabilirlik sağladığı sonucuna varılmıştır. Özellikle yağış ve akış gibi elde edilmesi zor verilerin MEP ve benzeri yapay zekâ teknikleriyle işlenmesinin, debi tahminlerinin doğruluğu açısından önem arz ettiği kıymetlendirilmiştir.
Keywords : MEP, Taşkın öteleme ve modelleme, Isparta/Sütçüler

ORIGINAL ARTICLE URL