RAKAMLARIN ARKASINDAKİ İKTİDAR: SOSYOTEKNİK VE POLİTİK BİR İNŞA OLARAK GSYH'NİN ELEŞTİREL TARİHİ

Authors : Eren Kırmızıaltın, Duygu Çeri

Pages : 712-725

Doi:10.53092/duiibfd.1712620

View : 56 | Download : 102

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makalede, toplumsal refahın temel göstergesi olarak kabul edilen Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH), tarafsız bir ekonomik ölçüt olarak değil; belirli iktidar ilişkilerini sürdüren, meşrulaştıran ve yeniden üreten bir sosyo-teknik gösterge ve iktidar aracı olarak ele alınmaktadır. Makale, GSYH\\\'nin tarihsel gelişimini, on yedinci yüzyıldaki “politik aritmetik” çabalarından Birleşmiş Milletler Ulusal Hesaplar Sistemi\\\'nin (SNA) oluşumuna kadar izlemektedir. Ayrıca, Soğuk Savaş sonrası dönemde Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH) kavramından GSYH kavramına geçişin ardındaki politik ve ideolojik motivasyonları inceleyerek, bu değişimin küresel eşitsizlikleri gizlemeye ve küreselleşme söylemini pekiştirmeye hizmet ettiğini savunmaktadır. Makalede, Lukes\\\'un iktidar analizi çerçevesinden yararlanılarak, GSYH\\\'nin gelir eşitsizliği ve ekolojik yıkım gibi konuları göz ardı etmekle kalmayıp, aynı zamanda piyasa ekonomisinin mantığı doğrultusunda ekonomik olarak değerlendirilmeyen bakım emeği gibi unsurları değersizleştirerek “yanlış bilinç” üretimine nasıl hizmet ettiği de tartışılmaktadır. Bu bağlamda, ekonomik göstergelerin yalnızca sayısal veriler değil, aynı zamanda iktidar ilişkilerini yansıtan ve yeniden üreten politik inşalar olduğu vurgulanmaktadır.
Keywords : GSYH, İktidar, Sosyoteknik, Gösterge

ORIGINAL ARTICLE URL