ÇORUM’DA 20.YÜZYILDA AYNI ATÖLYEDE YETİŞEN YAPI (CAMİ VE TÜRBE) SANATÇILARI (SIVACILAR VE NAKKAŞLAR) VE ESERLERİ

Authors : Doğan Koşan

Pages : 154-180

Doi:10.15182/diclesosbed.1565231

View : 179 | Download : 169

Publication Date : 2025-07-07

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı döneminde yapı sektöründe faaliyet gösteren nakkaş, kalemkâr ve sıvacı sanatçıları mimari yapılarda birbirlerini tamamlayan işlerde çalıştıkları için isimleri birlikte anılmıştır. Aynı cemaatin içerisinde faaliyet göstermiş ve kendilerine ait nizamname ile çalışma usulleri düzenlenmiştir. Sanatçılar, dönemin üslup anlayışına göre yapıların süslemelerini tasarlamış, aynı zamanda bakım ve onarım işlerinde de yer almışlardır. 20. yüzyılda şehirlerde modası geçen bezeme sanatını köylerde ve tarihi yapılarda 1970’lere kadar devam ettirmişlerdir. Bu çalışmada Çorum’da aynı atölyede faaliyet gösteren sıvacı ve nakkaş sanatçıları ve temsil ettikleri sanatsal faaliyetler konu alınmıştır. Yapı sanatçılarının atölyeleri, malzeme ve üslup özellikleri ile kendi dönemlerine sanat anlayışına katkıları irdelenmiştir. Söz konusu sanatçılar, Çorum’da tarihi çok eskilere dayanan birçok cami ve türbeye, 20. yüzyıldaki bakım ve onarımlar sırasında; tatlı kireç kabartmalar ve sıva üstü kalem işi süslemeler eklemiştir. Sıvacılar, kalem işi bezeme için tatlı kireç sıva ile uygun yüzey hazırlamıştır. Aynı zamanda tatlı kireç sıva camilerin mihraplarında kabartmalı bordür süslemelerinin ana malzemesi olmuştur. Kalem işi süslemeler yalnızca sıva üzerine yapılmış, kök boyalarla canlı ve parlak renkler kullanılmıştır. Dönemin üslup özelliklerine göre her yapıya ayrı ayrı süsleme programı hazırlanmıştır. Bunun yanında aynı motiflerden oluşan kompozisyonlar, desenlerinde değişiklik yapılarak uygulanmıştır. Böylece sanatçılar, hem tekrara düşmeden sanatlarını icra edebilmişler hem de kendi imzalarını taşıyan eserler üretmiştir
Keywords : Çorum, Kalemişi, Süsleme, Sanatçı, Nakkaş, Sıvacı

ORIGINAL ARTICLE URL