POSOFLU ÂŞIK ZÜLALİ’NİN ŞİİRLERİNDE İŞLEVSEL HALK BİLİMİ: YENİLİKÇİ BAKIŞ AÇILARI

Authors : Abdulhamit Toprak

Pages : 181-198

Doi:10.15182/diclesosbed.1599150

View : 122 | Download : 111

Publication Date : 2025-07-07

Article Type : Research Paper

Abstract :Âşıklık geleneği, kökleri Orta Asya Türk kültürüne dayanan ve sözlü edebiyatın en önemli unsurlarından biri olan bir gelenektir. Bu gelenek, âşıklar tarafından dönemlerinin sosyal, kültürel ve siyasi koşullarına uyarlanarak günümüze kadar taşınmıştır. Çalışmada, 20. yüzyılda yaşayan önemli âşıklardan biri olan Âşık Zülâlî’nin (asıl adı Yusuf Zülâlî) yüz on beş şiiri işlevsel halk bilimi kuramına göre incelenmiştir. 1873 yılında Kars’ın Posof ilçesine bağlı Suskap köyünde doğan Zülâlî, medrese eğitimi almış, Arapça ve Farsça öğrenmiştir. On iki yaşında rüyasında bade içerek âşıklığa adım atan Zülâlî, eserlerinde memleket özlemi, savaşların etkileri ve toplumsal sorunları işlemiştir. Şairin eserleri; kültürel belleği canlı tutma, toplumsal eğitim ve farkındalık yaratma, protesto ve itiraz kültürü, ulusal kimlik vurgusu gibi işlevler barındırmaktadır. Nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilen bu incelemede, Zülâlî’nin şiirlerinin milli değerleri koruma ve toplumsal bilinç oluşturma konularında önemli bir araç olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma, şairin eserleri üzerinden işlevsel halk bilimi kuramına katkı sağlayan yeni işlevlerin varlığını ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Keywords : Âşık şiiri, İşlevsel halk bilimi, Posoflu Âşık Zülâlî

ORIGINAL ARTICLE URL