ESTANEKANÊ KIRMANCKÎ (ZAZAKÎ) DE MOTÎFÊ MARÎ

Medenîyetanê kehenan ra motîfê marî mîyanê mîtolojî û bawerîyanê şaran de xo mojneno ra. Mar seba ke zafane binê erdî de ciwîyeno, qaşik (çerme) bedilneno, heman wextî de hem jehrî û panjehrî xo de hewêneno, wayîrê temsîlîyetêkê dualîstî yo. Nê temsîlîyetê marî sey zafê medenîyetan morê xo dayo mîtolojî û bawerîyanê kurdan ro zî. Înan de mar reyna wayîrê yew temsîlîyetê dualîstî yo ke hem wayîrê xususîyetanê pozîtîf hem zî negatîfî yo. Xususîyetê bawerîyanê kehenan û mîtolojîkî mîyanê wextî de rasterast mîyanê cuya şarî de xo nêmojnê ra zî bi şekilêk cuya înan ser o, bawerî, fikirîyayîş û ewnîyayîşê înan ser o tesîrêk verdanê. Merdim nê tesîrî ziwan, îdyom, vateyê verênan û bîlhesa metnanê folklorîkan de vîneno. Metnanê folklorîkan ra estanekî; ewnîyayîş, fikirîyayîş û bawerîyanê şarî mojnenê ra. Nê estanekan de merdim tesîrê mîtolojî û bawerîyan zî vîneno. Estanekanê kirmanckî (zazakî) miyan de motîfê marî wayîrê cayêkê zaf muhîmî yo ke zafane estanekan de bi fonksîyonanê cîya-cîyayan xo mojneno ra. Na xebate de ma hewl da ke estanekanê zazakî mîyan de fonksiyon û temsîlîyetê marî bimojnê ra. O temsîlîyetê marî yo dualîstî, mîyanê estanekanê zazakî de gelo xo senîn mojnayo ra? Motîfê marî yo dualîsto sey dişmen-dost; şîfadar-jehrker; xelaqkerdox-xeleqnayox estanekanê zazakî de senîn ameyo mojnayene? Gelo mar mûniteyê estanekan de wayîrê fonksîyonêkê senînî yo? Ma na xebate de derûdormeyê hîrê beşan û sernameyan de dekewtê cewabanê nê persan dima.