SÜHEYL Ü NEV-BAHÂR’DA AÇIKLAMA FİİLLERİ

Authors : Fatma Şenyüz

Pages : 418-447

Doi:10.15182/diclesosbed.1658240

View : 160 | Download : 160

Publication Date : 2025-07-07

Article Type : Research Paper

Abstract :Mental süreç temelde girdi, işlem ve çıktı basamağı olarak üç aşamadan meydana gelir. Girdi basamağında mental sürecin başlangıcı olarak kabul edilen algılama safhası yer alır. Duyu fiilleri bu safhada ele alınmaktadır. İşlem basamağında girdi basamağında duyular ile alınan veriler işlenir. Bilişsel fiiller bu safhada yer alır. Mental sürecin son basamağını ise açıklama fiilleri oluşturur. Açıklama fiilleri kategorisinde yer alan fiiller bireyin zihinsel ya da iletişim süreçleri sonucunda ortaya çıkan davranışsal tepkilerin hem isteyerek hem de istemeden ifade edildiği bir mental fiil türüdür. Açıklama fiilleri temelde dilsel ve görsel açıklamaları içermektedir. Bu çalışmada XIV. yüzyılın ikinci yarısında Anadolu sahasında Hoca Mes’ûd tarafından Farsçadan Türkçeye çevrilen ve Türk edebiyatının beşerî aşk konusundaki ilk çeviri eser olarak kabul edilen Süheyl ü Nev-bahâr açıklama fiilleri açısından ele alınmıştır. Eserde toplam 257 açıklama fiili incelemiştir. Tespit edilen açıklama fiilleri önce iki temel kategoride ele alınmıştır. Bunlar tek bir mental kategoride yer alan açıklama fiilleri ve birden fazla mental kategoride yer alan açıklama fiilleridir. Yapılan incelemelerle birden fazla mental kategoride yer alan açıklama fiilleri, aynı mental fiil basamağında çok katmanlılık ve farklı mental fiil basamağında çok katmanlılık açısından da değerlendirilmiştir.
Keywords : Süheyl ü Nev-bahâr, mental fiiller, açıklama fiilleri, çok katmanlılık

ORIGINAL ARTICLE URL