BİR OSMANLI İDADİSİNİN KURUMSAL PORTRESİ: ŞAM MEKTEB-İ İDÂDÎ-İ MÜLKİYESİNİN KURULUŞU, YAPISI VE İŞLEVİ

19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı Devleti, modernleşme politikalarının önemli bir ayağı olarak maarif alanında köklü dönüşümlere yönelmiştir. Bu dönüşüm sürecinde idâdî mektepleri, taşrada hem modern bilgi üretiminin hem de merkezî devlet otoritesinin yeniden inşasında kilit rol oynamıştır. Bu çalışma, söz konusu idâdî mekteplerin taşradaki kurumsal temsiline örnek teşkil eden Şam Mekteb-i İdâdî-i Mülkiyesi’ni incelemektedir. Kurumun kuruluş süreci, idari yapısı, müfredat yapısı, muallim kadrosu, talebe profili ve mezunlarının kariyer seyirleri gibi çok boyutlu unsurlar, arşiv belgeleri, vilayet salnameleri ve dönemin gazeteleri ışığında değerlendirilmiştir. Çalışma, Şam İdadisi’nin Osmanlı taşrasında maarif politikalarının uygulama düzeyindeki karşılığını göstererek, merkez-taşra ilişkileri bağlamında eğitim kurumlarının ideolojik, idari ve mali işlevlerini irdelemeyi amaçlamaktadır.