LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜNE İLİŞKİN DAVRANIŞLARIN KEŞFEDİLMESİNE YÖNELİK NİTEL BİR ARAŞTIRMA

Authors : Çisem Dikili, Pınar Özer

Pages : 239-261

Doi:10.46238/jobda.1829678

View : 59 | Download : 87

Publication Date : 2026-01-02

Article Type : Research Paper

Abstract :Liderlik 1990’lı yıllara kadar büyük ölçüde aydınlık yüzüyle ele alınmış, karanlık yüzü ise ihmal edilmiştir. 1990’lı yıllardan bugüne kadar, birçok araştırmacı liderlik kavramını olumsuz özellikleri bağlamında incelemiş, pek çok farklı sınıflandırma yapılmış ancak yazında karanlık liderlikle ilgili henüz tanım birliğine ulaşılamamıştır. Diğer yandan Batı kültürüne özgü ölçüm araçlarının evrensel geçerlilik varsayımı ile kullanılması olgunun kültürel bağlama duyarlılığını göz ardı ederek, araştırma alanının sınırlanmasına neden olmuştur. Bu çalışmanın amacı, katılımcıların liderliğin karanlık yüzü ile ilgili deneyim ve algılarını keşfederek, karanlık liderliğe özgü davranışları ortaya çıkarmak ve Liderliğin Karanlık Yüzüne ilişkin Türk kültürüne özgü bir ölçek geliştirme çalışmasının ilk basamağını oluşturmaktır. Araştırma kapsamında, kartopu örnekleme yöntemiyle 16 farklı sektörden 30 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilerek veriler içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Analiz sonucunda, oluşturulan kodlar kavramsal çerçeveye uygun şekilde gruplandırılmış ve ortaya çıkan kategoriler ve temalar aracılığıyla liderliğin karanlık yüzüne yönelik davranışlar niyet, kasıt, aktif ve pasiflik bağlamlarında yazınla bağlantılı olarak tartışılmış ve mevcut karanlık liderlik türleriyle bağlantıları değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, liderliğin karanlık yüzüne ilişkin davranış temaları: Gücün Olumsuz Kullanımı Temelli Karanlık, Ego/Çıkar Temelli Karanlık, Adaletsizlik Temelli Karanlık, Duygusal Zekâ Yoksunluğu Temelli Karanlık, Güvensizlik Temelli Karanlık, Liyakatsizlik Temelli Karanlık, Etik İhlal Temelli Karanlık, Statüko Temelli Karanlıktır.
Keywords : Karanlık Yüz, Liderliğin Karanlık Yüzü, Karanlık Liderlik, Karanlık Davranış

ORIGINAL ARTICLE URL