POSTA HİZMETLERİNDE BÖLGESEL DAĞITIM PLANLAMASI: KAPASİTE KISITLI PMEDYAN VE ARAÇ ROTALAMA YAKLAŞIMI

Authors : Berrin Dal, Yusufcan Özkayıt

Pages : 338-349

Doi:10.46238/jobda.1838159

View : 40 | Download : 43

Publication Date : 2026-01-02

Article Type : Research Paper

Abstract :Posta hizmetlerinde günlük olarak yüzlerce adrese yapılan teslimatların etkin biçimde planlanması, lojistik maliyetlerin azaltılması ve hizmet kalitesinin artırılması açısından kritik öneme sahiptir. Bu çalışmada, bir dağıtım alanı kapasite kısıtlamalı p-medyan modeli temelli bölgesel kümeleme yaklaşımı kullanılarak 8 bölgeye ayrılmış ve her bir bölgenin 8 m³ kapasiteli bir araç tarafından hizmet alacağı varsayılmıştır. Çalışmada nokta tabanlı gerçek teslimat verileri (coğrafi konumlar, mektup ve kargo hacimleri) ile noktalar arasındaki mesafe matrisi kullanılmış; CBC (Coin-or Branch-and-Cut) çözücüsü aracılığıyla gerçekleştirilen optimizasyon sonucunda 8 adet medyan nokta ve bu noktalara atanan kümeler elde edilmiştir. Kümeleme sonucunda her bölgedeki toplam teslimat hacmi, araç kapasitesi olan 8 m³’ü aşmayacak şekilde dengelenmiştir. Bunu takiben, her bölge için ayrı ayrı Araç Rotalama Problemi (VRP) modellenmiş ve Google OR-Tools kütüphanesi kullanılarak en kısa teslimat rotaları hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar, toplam 1220 teslimat noktasının 8 bölgeye ayrıldığını; bölgesel teslimat hacimlerinin yaklaşık 3,45–7,90 m³, araç rota uzunluklarının ise yaklaşık 11,5–20,3 km aralığında değiştiğini göstermektedir. Yöntem, bölgelerin harita üzerinde görselleştirilmesi ve örnek rotaların sunulması yoluyla analiz edilmiştir. Bulgular, kapasite kısıtlamalı p-medyan yaklaşımının posta dağıtımında iş yükünü bölgeler arasında dengeli biçimde paylaştırabildiğini ve her bölge içinde optimize edilmiş rotalar sayesinde genel dağıtım verimliliğini artırdığını ortaya koymaktadır. Son bölümde ise yöntemin saha uygulamaları ve gelecekte yapılabilecek iyileştirmelere ilişkin değerlendirmelere yer verilmiştir.
Keywords : Posta Hizmetleri, Araç Rotalama Problemi, Posta Dağıtımı, Doğrusal Programlama

ORIGINAL ARTICLE URL