Dil ve Konuşma Bozukluğu Olan Çocuklarda Ebeveyn Tutumları: Kesitsel Bir Çalışma

Authors : Betül Değirmen, Beyza Bilir, Sedanur Dere, Zeynep Gündoğdu, Dilber Kaçar Kütükçü

Pages : 252-281

Doi:10.58563/dkyad-2025.83.4

View : 102 | Download : 111

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Amaç: Dil ve konuşma bozuklukları, çocukların iletişim becerilerini ve sosyal ilişkilerini olumsuz etkileyebilir. Ebeveyn tutumları, çocukların dil gelişiminde önemli bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda, ebeveyn tutumlarının belirlenmesi, tutumların çocuğun dil ve konuşma gelişimine yansıyan etkilerinin anlaşılmasında yol gösterici olabilir. Bu çalışmanın amacı, dil ve konuşma bozukluğu olan çocukların ebeveynlerinin sergilediği ebeveyn tutumlarını betimlemek ve bu tutumların bozukluk türlerine göre nasıl farklılaştığını incelemektir. Yöntem: Araştırma, 4–6 yaş arası gelişimsel dil bozukluğu (GDB), konuşma sesi bozukluğu (KSB), otizm spektrum bozukluğu (OSB) ve akıcılık bozukluğu tanısı almış toplam 120 çocuğun ebeveynleriyle yürütülen kesitsel, anket-temelli nicel bir çalışmadır. Veriler Ebeveyn Tutum Ölçeği (ETÖ) ile öz-bildirim yoluyla toplanmıştır. SPSS-27 programı kullanılarak tek yönlü ANOVA ve post-hoc testler uygulanmıştır. Bulgular: Demokratik tutum puanları gruplar arasında anlamlı farklılık göstermiştir (GDB: Ort.=74.30; KSB: Ort.=75.50; OSB: Ort.=70.76; Akıcılık: Ort.=75.90; F(3.116)=2.892; p = .038). Tukey HSD post-hoc analizleri, OSB grubunun KSB ve Akıcılık gruplarına kıyasla anlamlı derecede daha düşük demokratik tutum puanlarına sahip olduğunu göstermiştir. İzin verici tutum puanları da gruplara göre anlamlı biçimde farklılaşmıştır (GDB: Ort.=22.76; KSB: Ort.=21.33; OSB: Ort.=25.13; Akıcılık: Ort.=20.6; F(3.116)=3.989; p = .010) ve post-hoc sonuçları OSB grubunun KSB ve Akıcılık gruplarına göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Otoriter tutumda anlamlı bir grup farkı saptanmamıştır (F(3.116)=0.870; p = .459). Aşırı koruyucu tutumda ise istatistiksel anlamlılığa yaklaşan bir eğilim gözlenmiştir (GDB: Ort.=33,70; KSB: Ort.=31,93; OSB: Ort.=35.86; Akıcılık: Ort=32.36; F(3.116)=2.536; p = .060). Bulgular, bozukluk türünün özellikle demokratik ve izin verici ebeveyn tutumlarıyla ilişkili olduğunu; OSB grubunda demokratik tutumların daha düşük, izin verici tutumların ise daha yüksek seyrettiğini göstermektedir. Sonuç: Bu çalışma, bozukluk türüne göre ebeveynlik tutumlarında farklılıklar olduğunu göstermektedir. Demokratik ve izin verici tutum puanları gruplar arasında anlamlı düzeyde farklılaşmış; otizm spektrum bozukluğu grubunda demokratik tutum puanları daha düşük, izin verici tutum puanları ise daha yüksek bulunmuştur. Otoriter tutumda anlamlı fark saptanmamış, aşırı koruyucu tutumda ise istatistiksel anlamlılığa yaklaşan bir eğilim gözlenmiştir.
Keywords : aşırı koruyucu ebeveynlik, demokratik ebeveynlik, dil ve konuşma bozuklukları, Ebeveyn tutumları, izin verici ebeveynlik, otoriter ebeveynlik

ORIGINAL ARTICLE URL