Afazi ile Yaşamak: Yakınların Bilgi, Deneyim ve Terapi Beklentileri

Authors : Özlem Oğuz, Pınar Akgün, Nuray Didin
Pages : 312-352
Doi:10.58563/dkyad-2025.83.6
View : 100 | Download : 116
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Amaç: Bu araştırma afazili birey yakınlarının bilgi ve farkındalık düzeylerini, afaziye ilişkin yaşam deneyimlerini ve dil ve konuşma terapisine dair beklentilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Nitel araştırma deseni ile yürütülen bu çalışmaya 28 afazili birey yakını (15 kadın, 13 erkek) dahil edilmiştir. Veriler araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış açık uçlu görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Görüşmeler sessiz bir ortamda Zoom platformu üzerinden gerçekleştirilmiş ve katılımcıların izniyle kayıt altına alınmıştır. Görüşme süreleri 8 ila 24 dakika arasında değişiklik göstermiştir. Elde edilen veriler Braun ve Clarke’ın (2006) altı aşamalı tematik analiz yaklaşımı kullanılarak değerlendirilmiştir. Analiz sürecinde veriler kodlanmış, benzer içerikler bir araya getirilerek ana temalar ve alt temalar oluşturulmuştur. Araştırmanın raporlanmasında Birleşik Nitel Araştırma Raporlama Kriterleri (ing. Consolidated Criteria for Reporting Qualitative Research, COREQ) dikkate alınmıştır. Bulgular: Verilerin tematik analizi sonucunda üç ana tema ve 11 alt tema belirlenmiştir: Afazi Bilgi ve Farkındalık Düzeyi (afaziye ilişkin bilgi, bilgilendirilme süreci), Afazi ile Yaşamak (yakınlar, afazili bireyler, ortak yaşam, duygular, başa çıkma ve stratejiler) ve Dil ve Konuşma Terapisi (terapi sürecinde bilgilendirilme, ödevlendirilme, terapi ile gelen değişim, terapi süreci ile ilgili beklentiler ve planlar). Bulgular katılımcıların çoğunun afazi hakkında sınırlı bilgiye sahip olduğunu ve bu durumun yetersizlik hissi ile duygusal yük oluşturduğunu göstermiştir. Afazi sonrasında hem bireysel hem de ortak yaşamda önemli değişimler yaşanmış; sosyal izolasyon, artan sorumluluklar ve iletişim güçlükleri öne çıkmıştır. Dil ve konuşma terapisi, katılımcılar için sürecin kritik bir destek unsuru olarak değerlendirilmiş ve iletişim becerilerinin gelişmesi yönünde güçlü beklentiler ifade edilmiştir. Sonuç: Afazi tanısı sonrası yaşanan değişimler aile dinamiklerini derinden etkileyerek sosyal izolasyon ve yüksek stres düzeylerine yol açmaktadır. Bu nedenle afazili bireylerin müdahale süreçlerinde disiplinler arası ekip çalışması, profesyonel destek ve aile içi dayanışma önem taşımaktadır.
Keywords : afazi, aile merkezli rehabilitasyon, bakım verenler, dil ve konuşma terapisi, psikososyal etkiler

ORIGINAL ARTICLE URL