Türkçede Umut Düğüm Sözcüğünün Örüntüsel Görünümleri: Derlem Temelli Bir Araştırma

Authors : Yasemin Koç, Fatma Çalışkan, Damla Özdemir, Müjgan Toktay, Ayşe Eda Gündoğdu

Pages : 73-90

View : 71 | Download : 43

Publication Date : 2024-07-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Dilde bir sözcüksel birimin anlamsal profilinin elde edilmesinde bağlamsal koşullarının tanımlanması büyük önem taşımaktadır. Söz konusu koşulların bir bölümü örüntüsel görünümler adı altında değerlendirilmekte ve derlem temelli bir bakış açısıyla incelendiğinde düğüm sözcüğün farklı uzanımları çeşitli dizimsel özellikleri aracılığıyla betimlenebilmektedir. Bu çalışmada Türkçede umut düğüm sözcüğü, sözcük anlambilimsel bağlamda serbest bileşim, eşdizim, dilbilgisel birliktelik, deyim ve birleşik sözcük örüntüleri açısından incelenmiştir. Betimsel modelde tasarlanmış bu araştırmada verisetlerinin oluşturulmasında Türkçe Ulusal Derlemi 3.0’dan yararlanılmıştır. Toplam 2628 bağımlı dizin üzerinden gerçekleştirilen tematik çözümleme sonucu umut düğüm sözcüğünün sıklıkla eşdizim, deyim ve dilbilgisel birliktelik kurulumlarının bir parçası olarak dilsel düzleme çıktığı, bunu sırasıyla serbest bileşim ve birleşik sözcük kurulumlarının takip ettiği bulgulanmıştır. Ayrıca düğüm sözcüğün karma örüntü oluşturma, bağımsız tümcelere eklenme ve atasözü içinde sözcüksel birim özelliği taşıma gibi işlevlere de sahip olduğu elde edilen önemli bulgular arasındadır.
Keywords : derlem dilbilim, serbest bileşim, eşdizim, dilbilgisel birliktelik, deyim, birleşik sözcük, umut

ORIGINAL ARTICLE URL