Câbir b. Abdullah’ın Devesi İle İlgili Rivayetlerin (Leyletü’l-Ba‘Îr) İsnad-Metin Analizi

Authors : Rabia Zahide Damar

Pages : 1343-1373

Doi:10.33415/daad.1700827

View : 80 | Download : 41

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Olay anlatıları, anlatıcının farkında olmadan yaptığı yönlendirmelere elverişli bir yapıya sahiptir. Hadis rivayetinde ‘mâna ile rivayet’ anlayışı da bu duruma somut bir örnek teşkil etmektedir. Râvinin şahsî kanaat ve sezgileri, metne sübjektif unsurların sızmasına zemin hazırlayabilmektedir. Bu tür tasarruflar ilâhî âlemle irtibatı dolayısıyla Peygamberî bilginin tahlil ve tenkidine duyulan çekincelerle birleştiğinde, rivayet yorumlanamaz bir mahiyet kazanmaktadır. Bu itibarla bir hadisin tüm tariklerini bir araya getirerek farklı lafızlarını mukayeseli olarak incelemek ve olay örgüsünü yeniden inşa etmek; metnin daha sağlıklı ve bütüncül bir biçimde kavranmasına imkân sağlamaktadır. Bu makalede, Câbir b. Abdullah’ın Hz. Peygamber’le katıldığı bir gazve sırasında yaşanan bir hadise incelenmektedir. Rivayete göre dönüş yolunda güçten düşerek ordunun gerisinde kalan devesi, Allah Resûlü’nün (s.a.v) müdahalesiyle hızlanarak kafilenin önüne geçmiştir. Bazı tariklerde Resûlullah’ın deveye fiilî bir müdahalede bulunmaksızın dua ettiği, bu duanın bereketiyle devenin canlandığı ifade edilmektedir. Yapılan değerlendirme neticesinde devenin dua neticesinde canlandığına dair kısmın râvi tasarrufu olduğu ve metne sonradan dâhil edildiği sonucuna varılmıştır.
Keywords : Hadis, Râvi, Sübjektivite, Tenkit, Tarik

ORIGINAL ARTICLE URL