Âyînezâde Muhammed Şemseddîn-i Sirozî’nin “Şerh-i Manzûme-i Rüsûhî” Adlı Eseri

Authors : Erdoğan TAŞTAN

Pages : 313-344

View : 35 | Download : 40

Publication Date : 2017-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :17. yüzyıl müelliflerinden biri olan Âyînezâde Muhammed Şemseddin-i Sirozî ö.1688-89 hakkında biyografik kaynaklarda yer alan bilgiler oldukça sınırlıdır. Osmanlı ulemâsından Halvetî tarikatına mensup bir zât olan müellifin çoğu şerh ve hâşiye türünde yazılmış beş mensur eseri vardır. Bu eserlerden biri Şerh-i Manzûme-i Rüsûhî’dir. Âyînezâde bu eserde Sofyalı Süleymân Rüsûhî ö.? ’nin 13 beyitten meydana gelen “-a nedir” redifli şiirini şerh etmiştir. Bazı tasavvufî sualleri ihtiva eden şiir için yazılan bu şerh, oldukça mufassal bir şerh görünümündedir. Eserin çeşitli kütüphanelerde kayıtlı beş nüshası tespit edilmiştir. Müellif beyitleri şerh ederken çeşitli tasavvufî, kelâmî, fıkhî konuların yanında tefsir ve hadis ilmiyle ilgili meselelere de değinmiş, eserini geniş bir ilmî zemine dayandırmıştır. Eserde “zâhir, bâtın, vahdet, kesret, âşık, ma‘şûk, gönül, tevhid, tahkîkî îmân, taklîdî îmân , şirk, beden, ruh, nefis, kader, cüz’î ve küllî irâde, insanın diğer varlıklardan üstün oluşu ve emaneti yüklenmesi” gibi çeşitli konuların ele alındığı görülmektedir. Âyet ve hadis iktibaslarıyla da zenginleştirilen şerh, orta nesir türünde yazılmış bir eser olarak değerlendirilebilir. Söz konusu özellikleriyle eser, şerh geleneği içinde dikkate değer bir konuma sahiptir.
Keywords : 17 yy, Âyînezâde Muhammed Şemseddin i Sirozî, Süleymân Rüsûhî, şerh, tasavvuf

ORIGINAL ARTICLE URL