1600-1923 YILLARI ARASI YABANCILAR İÇİN YAZILMIŞ DİL VE EDEBİYAT KİTAPLARINDA GEÇEN DÎVÂN EDEBİYATI ŞAİRLERİ

Authors : Sevim Önder, Osman Ataş, Elif Özcan Uğur, Nurullah Arvas, Gamzegül Çıtak

Pages : 45-87

Doi:10.15247/devdergisi.1633369

View : 115 | Download : 81

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :İstanbul’un fethedilmesiyle Osmanlı bir imparatorluğa dönüşmüş ve bu durum Türk dilinin, edebiyatının ve kültürünün farklı bölgelere yayılması ile sonuçlanmıştır. Bu genişleme yabancıların Türkler ile etkileşim kurma ihtiyacını artırarak Türk dili, edebiyatı ve kültürü üzerine materyaller geliştirilmesini ve bu alanda uzmanlar yetiştirilmesini sağlamıştır. Venedik, Fransa, Avusturya ve Rusya gibi ülkelerin büyükelçileri, yetkilileri, askerleri ve tercümanları için Türkçe öğretmek amacıyla dil okulları kurulmuştur. Bu okulların ihtiyaçlarını karşılamak üzere kitaplar hazırlanmasının yanında ayrıca gezginler, savaş esirleri, diplomatlar ve din adamları tarafından Türkçe derlemeler, gramerler ve sözlükler yazılmıştır. Bu çalışma 17. yüzyıldan Cumhuriyet dönemine kadar (1600-1923) ana dili Türkçe olmayanlar için hazırlanan Türk dili, edebiyatı ve kültürü kitaplarını incelemektedir. Bu kitaplarda bulunan metinlerin türleri, yazarları, içerikleri, tarihleri ve kopyaları arasındaki farklılıklar ile yazılma amaçları belirlenirken incelenen eserlerde tespit edilen metinlerin Türk kültürünün aktarımındaki rolü de araştırılmaktadır. Bu makalede Yûnus Emre, Süleyman Çelebi ve Yazıcıoğlu Mehmed gibi sade Türkçe ile yazan şairlerin yanı sıra Bâkî, Fuzûlî, Nef\\\'î ve Nâbî gibi yüksek Türkçe ile yazan Dîvân şairlerine ait toplam 33 şiire yer verilmiştir. Yapılan inceleme genellikle sosyal yaşamdan uzak olduğu düşünülen Dîvân edebiyatı metinlerinin yabancıların Türk dili, edebiyatı ve kültürü ediniminde önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.
Keywords : Dil ve edebiyat edinimi, Türkçe çalışmaları, Osmanlı araştırmaları, Türk dili ve edebiyatı, kültür aktarımı

ORIGINAL ARTICLE URL