HÂŞİM BABA’NIN GÖZDEN KAÇAN İKİ MISRA SONU ELİFNAMESİ

Authors : İsmail Avcı

Pages : 97-114

Doi:10.15247/devdergisi.1686080

View : 78 | Download : 57

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Klasik manada mısra, beyit veya bentlerin başındaki kelimelerin ilk harflerinin elif’ten ye’ye sıralanmasıyla meydana getirilen şiirlere elifname denilmiştir. Elifnameler mesnevi, kaside, gazel, murabba, muhammes, müseddes gibi klasik şiirin nazım şekilleri yanında halk şiirinin farklı formlarında da kaleme alınmışlardır. Şiirlerde elif’ten ye’ye sıralama bazen ye’den elif’e şeklinde ters olmuş, bazen harfin delalet ettiği kelime ilk kelime değil ilerleyen kelimelerden biri olarak kullanılmış, bazen harf söylenirken bazen hiç söylenmeyip doğrudan o harfle başlayan kelimeye geçilmiş, bazı şairler sadece Arap alfabesindeki harfleri esas alırken bazıları bunlara Farsçadan gelen pe, çe ve je harflerini de eklemiş, bazen bir baştan (elif) bir sondan (ye) alınarak çapraz olarak harfler sıralanmış, bazen sembol olarak görülen harflerin anlamları da açıklanmış, bazen Arap alfabesindeki sıra yerine ebcetteki sıralama kullanılmış (ebcetname), bazen de harfler mısranın başına değil sonuna alınmıştır. Bu çalışmada ele alınacak olan Bandırmalızade Hâşim Baba’nın (1130-1197 / 1718-1783) iki elifnamesinde harfler mısra başında değil sonundadır. Şiirlerden birinde Arap alfabesindeki sıra esas alınırken diğerinde harflerin ebcetteki sıralaması kullanılmıştır.
Keywords : Elifname, mısra sonu elifnamesi, Hâşim Baba

ORIGINAL ARTICLE URL