“N’ola İbrâhîm’in Oda Yanmak ise Âdeti”: Veziriazam İbrahim Paşa’nın Mısır’dan Kanuni Sultan Süleyman’a Gönderdiği Manzum Mektubu ve Kanuni’nin Cevabı

Authors : Büşra Çelik

Pages : 104-125

Doi:10.15247/devdergisi.1775494

View : 282 | Download : 232

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Pargalı İbrahim Paşa (ö. 1536), askerî ve siyasî başarılarının yanı sıra pek çok şair ve âlimi himaye ederek Osmanlı kültür hayatının gelişmesine önemli katkı sağlamış bir devlet adamıdır. Sultan Süleyman’ın (ö. 1566) kendisine gösterdiği olağanüstü iltifatlar -Atmeydanı’nda görkemli bir saray inşa ettirmesi, teamüllere aykırı bir şekilde sadrazamlığa getirmesi ve padişahlara yakışır bir düğün tertip etmesi- Paşa’nın ne denli “makbul”ü olduğunu vurgulasa da diğer taraftan pek çok düşman kazanmasına da sebep olmuştur. Paşa’nın muhaliflerinden olan ve sadrazam olmayı bekleyen Hain Ahmed Paşa’nın (ö. 1524) Mısır Beylerbeyi iken Osmanlı Devleti’ne karşı isyan etmesi İbrahim Paşa’nın Mısır seferini (1524-25) gündeme getirmiştir. Bölgede bozulan düzeni tekrardan tesis etmek için neredeyse bir yıl boyunca Mısır’da kalan İbrahim Paşa, Kanûnî Sultan Süleyman’a oldukça lirik ve otobiyografik unsurlar barındıran murabba nazım şeklinde manzum bir mektup kaleme almıştır. İbrahim Paşa İstanbul’a dönmeden payitahta dönmeyeceğini bildiren Kanûnî ise Paşa’nın söz konusu mektubuna bir nazire yazarak muhabbetlerinin sürdüğünü ifade etmiştir. Bununla birlikte, söz konusu şiire devrin önde gelen şairlerinden Hayâlî (ö. 1557) ve Zâtî (ö. 1546) de birer nazire yazarak şiirin etki alanını genişletmişlerdir. Makalenin ilk bölümünde, İbrahim Paşa’nın hayatı ve sadrazamlık süreci, Kanûnî Sultan Süleyman ile münasebeti çerçevesinde ele alınacak; ardından söz konusu şiirlerin tarihî, edebî ve siyasî bağlamları incelenerek Osmanlı edebiyatındaki yeri tespit edilecektir.
Keywords : Makbul/Pargalı İbrahim Paşa, Kânûnî Sultan Süleyman, manzum mektuplar, Mısır, Hain Ahmed Paşa.

ORIGINAL ARTICLE URL