1905 Rus Devrimi’'nin Genel Bir Değerlendirmesi

1917 devriminin gölgesinde kalmasına rağmen, 1905 devrimi Rus tarihinde en az 1917 devrimi kadar önemli bir yere sahiptir. Bazılarına göre 1917 devriminin bir “provası,” bazılarına göre özellikle 1906 İran devrimine esin kaynağı olan; Osmanlı’daki 1908 devrimi de dâhil o dönemde görülen “anayasal” hareketlerin ilki, bazılarına göre ise Avrupa’daki 1848 ihtilallerini andıran gecikmiş “liberal-burjuva” bir devrimdir. Hatta Fransız devriminin etkisinde bir devrim olduğunu iddia edenler bile vardır. 1905 devrimi bunlardan sadece biri değil, hepsi, hatta daha fazlasıdır. Bu makale, genel olarak devrimin nedenlerini ve hükümetin bunlara tepkisini açıklamayı ve sonuçları üzerinde genel bir değerlendirme yapmayı amaçlamaktadır. Bu yapılırken, ayrıca 1905 devrimi ile aynı dönemde ortaya çıkan İran ve Osmanlı devrimleri arasında bazı karşılaştırmalara yer verilecektir.